IAC 2026 kapsamında gerçekleştirilen Axiom Space'in bilim odaklı medya yuvarlak masa toplantısında, mikro yer çekiminde bilimsel araştırmaların geleceği, üniversite-sanayi iş birlikleri ve uzayda gerçekleştirilen çalışmaların Dünya'daki teknolojik ve ekonomik uygulamalara aktarılması ele alındı.
"Bugün bir anlaşma imzaladık"
Toplantının ardından İhlas Haber Ajansı'na açıklamalarda bulunan ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil, Türkiye'nin insanlı uzay misyonunu gerçekleştirdiği Axiom Space ile yeni bir iş birliğine gittiklerini söyledi. Yozgatlıgil, "Türkiye'nin insanlı uzay misyonunu gerçekleştirdiği Amerika'daki şirket Axiom Space. Tabii özellikle düşük yörünge araştırmaları noktasında Türkiye ile iş birlikleri konusunda bugün aslında bir anlaşma imzaladık" dedi.
Axiom Space'in mikro yer çekimi araştırmalarına yönelik uluslararası üniversiteleri bir araya getiren iş birliği yapısına ODTÜ'nün de dahil olduğunu belirten Yozgatlıgil, "Orta Doğu Teknik Üniversitesi de gerçekleştirdiği uzay çalışmalarıyla yine bu iş birliğinin bir parçası oldu. Bu birliktelikteki diğer üniversitelerle ve Axiom Space ile ortak araştırmalar gerçekleştireceğiz" ifadelerini kullandı.
ODTÜ'lü öğrenci ve akademisyenler araştırmalara katılabilecek
Türkiye'nin Milli Uzay Programı kapsamında önemli çalışmalar gerçekleştirdiğini belirten Yozgatlıgil, Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı'nın Uluslararası Uzay İstasyonu'nda gerçekleştirdiği 13 deneyden birinin ODTÜ tarafından hazırlanan çalışma olduğunu hatırlattı. Mikro yer çekimi ortamının bilimsel araştırmalar açısından taşıdığı öneme dikkati çeken Yozgatlıgil, "Bu yer çekimsiz ortam çalışmaları gerçekten dünyadaki araştırmalar için çok önemli bir ortam. Bu kapsamda yapılacak çalışmalarda hem öğrencilerimiz, akademisyenlerimiz özellikle malzeme alanında, enerji alanında, biyoteknoloji alanındaki birçok çalışmada uluslararası iş birlikleriyle, Amerika'daki üniversiteler, Avrupa'daki üniversiteler ve Axiom Space ile beraber iş birliği içerisinde bu çalışmaların içinde yer alabilecekler" şeklinde konuştu.
"Türkiye bu iş birliklerinin önemli bir parçası olacak"
Türkiye'nin yakın zamanda Artemis Anlaşmaları'na imza attığını ve uzay çalışmalarının son yıllarda ivme kazandığını belirten Yozgatlıgil, ticari uzay istasyonlarının sayısının önümüzdeki yıllarda artmasının beklendiğini söyledi. Axiom Space'in bu alanda faaliyet gösteren önemli şirketlerden biri olduğunu ifade eden Yozgatlıgil, "Türkiye'nin, imalat alanındaki kendi teknolojisiyle, diğer bilimsel noktalarda biyoteknoloji, enerji, malzeme alanındaki çalışmalarıyla önümüzdeki yıllarda da bu iş birliklerinin önemli bir parçası olacağını öngörüyoruz" dedi.
Uzay araştırmalarında ticari modele geçiş
Axiom Space Bilim Direktörü Dr. Lucie Low ise mikro yer çekimi ortamının tıp, sağlık, teknoloji, tarım ve ileri malzemeler başta olmak üzere çok sayıda alanda yeni araştırma imkanları sunduğunu söyledi. Uzayda ve Uluslararası Uzay İstasyonu'nda onlarca yıldır bilimsel çalışma yürütülmesine rağmen mevcut potansiyelin henüz küçük bir bölümünün kullanılabildiğini belirten Low, bilimsel araştırmaların Dünya'daki uygulamalara ve teknolojilere dönüştürülmesine odaklandıklarını ifade etti.
Uzay araştırmalarına erişimde yaşanan dönüşüme dikkati çeken Low, "Bilimsel araştırmalar için kamu tarafından desteklenen erişim modelinden, ticari olarak sağlanan bir erişim modeline geçiyoruz. Bilim dünyasının bu süreçte uzayda araştırmalarını nasıl sürdürebileceğini anlamasına yardımcı olmamız gerekiyor" dedi. Bu süreçte uluslararası araştırma topluluğunu bir araya getirmek amacıyla Axiom Space University Alliance'ı kurduklarını belirten Low, ittifakın bugün 4 kıtada, 16 ülkeden 36 kurumu kapsadığını, 100'ün üzerinde araştırma kuruluşuyla da görüşmeler gerçekleştirdiklerini söyledi.
"ODTÜ ile görüşmelere başladık"
ODTÜ'nün de söz konusu araştırma ağında yer aldığını belirten Low, "ODTÜ ile iş birliği fırsatlarına girmiş olmaktan memnuniyet duyuyoruz. Birlikte araştırmak istediğimiz bazı araştırma alanları ve fırsatlar hakkında görüşmelere şimdiden başladık" ifadelerini kullandı.
Uzayda üretim Dünya'daki sektörlere taşınacak
Axiom Space'in bilimsel araştırmaların ticari uygulamalara dönüştürülmesine yönelik çalışmalar yürüttüğünü aktaran Low, özellikle ileri malzemeler ve yarı iletkenlere dikkati çekti. Low, "Yarı iletkenler gibi ileri malzemelere yönelik araştırmaları tasarlamak ve geliştirmek üzerinde çalışıyoruz. Uzayda üretim konusunda, Dünya'daki endüstrileri dönüştürme potansiyeline sahip tamamen yeni fırsatların önünü açıyoruz. Deneylere ve verilere ihtiyacımız var. Veriyi üretebilmek için bilimi uzayda yapmamız gerekiyor. Böylelikle daha fazlasını öğrenebilir ve onlarca yıldır yürütülen uzay araştırmalarının üzerine yenilerini inşa edebiliriz" diye konuştu.
Alçak Dünya yörüngesinde ilaç araştırması
Low, Axiom Space ile uzay biyoteknolojisi şirketi ExoBiosphere arasında biyomedikal inovasyon alanında mutabakat zaptı imzalandığını da açıkladı. İş birliğinin alçak Dünya yörüngesinde ilaç keşfi çalışmalarını hızlandırmayı amaçladığını belirten Low, "Birlikte yürüteceğimiz çalışmalar, ilaç geliştirme konusunda daha derin biyolojik içgörüler elde etmemize yardımcı olacak. Bu da ilaç tedavileri, hastalık modelleme ve hastalık yönetimindeki ilerlemelere doğrudan katkı sağlayacak" ifadelerini kullandı.
Low, ortak araştırmaların Dünya'daki sorunlara çözüm üretmesini hedeflediklerini belirterek, konuşmasını şu şekilde tamamladı: "Bilimi uzayda yapıyoruz ama Dünya'yı asla gözden kaçırmıyoruz"
