Çanakkale genelinde hayvancılıkla uğraşan işletmelerin yaklaşık yüzde 80'inin küçük aile işletmelerinden oluştuğunu kaydeden Özbek, Biga'da 45 yaş altında hayvancılıkla uğraşan üretici kalmadığını ifade etti. Çiğ süt fiyatlarının maliyetleri karşılamadığını, yem fiyatlarının iki ayda bir arttığını ve mevcut tarımsal desteklerin küçük üreticileri yeterince kapsamadığını belirten Özbek, “şu anda 30,5 TL'den değerlendirdiğimiz süt fiyatı bile ancak yetiyor” dedi.
Türkiye'de süt hayvancılığı, artan üretim maliyetleri ve üretici nüfusunun yaşlanması nedeniyle önemli bir sürdürülebilirlik sınavından geçiyor. Ulusal Süt Konseyi'nin (USK) 24,30 TL olarak sabit bıraktığı çiğ süt tavsiye fiyatı, üreticilerin maliyet beklentilerinin gerisinde kalırken, yem, veteriner, enerji ve hayvan bakım giderleri işletmeler üzerindeki baskıyı artırıyor. Özellikle küçük aile işletmeleri, büyük ölçekli üreticilerin sahip olduğu ekonomik ve lojistik avantajlara erişememeleri nedeniyle rekabet etmekte zorlanıyor.
Süt sektörünün yaşadığı sorunlar, Türkiye Tarımsal Süt Üreticileri Merkez Birliği tarafından düzenlenen 2026 Yılı Yıl Sonu Değerlendirme ve İstişare Toplantısı'nda da gündeme geldi. Kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri ile birlik başkanlarının katıldığı toplantıda sektörün mevcut durumu, üreticilerin karşılaştığı sorunlar, talepler ve beklentiler ile sürdürülebilir üretimin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar değerlendirildi.
Türkiye Tarımsal Süt Üreticileri Merkez Birliği Başkanı Tevfik Keskin, toplantının ardından yaptığı değerlendirmede, süt ve hayvancılık sektörünün sorunlarının kapsamlı şekilde ele alındığını belirterek, üreticilerin emeğinin korunması ve üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması için kamu kurumlarıyla iş birliği ve koordinasyon içerisinde çalışmaya devam edeceklerini ifade etti.
Sektörün genelinde yaşanan sorunların Biga'daki üreticilere yansımalarını değerlendiren Biga Süt Birliği Başkanı İsmail Özbek ise özellikle küçük aile işletmelerinin geleceğine ilişkin önemli uyarılarda bulundu.
SÜT FİYATINDA BEKLENTİ DÜŞÜK, MALİYETLER YÜKSEK
Ulusal Süt Konseyi'nin 30 Ekim'de gerçekleştirdiği toplantıda yeni çiğ süt fiyatına ilişkin nihai karar alınmaması ve mevcut 24,30 TL'lik tavsiye fiyatının korunması, üreticilerin beklentilerini karşılamadı. Özbek, önümüzdeki cuma günü yapılması beklenen yeni toplantıdan çıkacak karara ilişkin de iyimser olmadıklarını belirtti.
Mevcut fiyatın üreticinin giderlerini karşılamaktan uzak olduğunu ifade eden Özbek, süt üretiminde yalnızca satış fiyatına bakılarak değerlendirme yapılamayacağını, üretimin devamı için tüm girdi maliyetlerinin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
Birlik olarak sütü 30,5 TL seviyesinden değerlendirdiklerini belirten Özbek, bu rakamın dahi üreticiyi ancak idare edebildiğini vurguladı. Yem fiyatlarının yaklaşık iki ayda bir artmasının yanı sıra veteriner hizmetleri, hayvan bakımı ve soğutma tankı giderlerinin de üreticinin yükünü artırdığını kaydetti.
Özbek'e göre üreticinin en önemli sorunlarından biri, süt fiyatlarının belirlenmesinde uygulanan sistemin yem piyasasında karşılığının bulunmaması. Süt üreticisinin fiyatına müdahale edilirken yem üreticilerinin fiyat politikalarının denetimsiz kalmasının maliyet dengesini bozduğunu belirten Özbek, yem fiyatlarının da belirli kurallar çerçevesinde denetlenmesi gerektiğini ifade etti.
ÇANAKKALE'DE İŞLETMELERİN YÜZDE 80'İ KÜÇÜK AİLE İŞLETMESİ
Süt üretimindeki ekonomik sorunların yanı sıra hayvancılığın geleceği açısından en dikkat çekici gelişmelerden biri de üretici nüfusunun yaşlanması. Özbek, Biga'da hayvancılıkla uğraşan üreticilerin yaş ortalamasının ciddi biçimde yükseldiğini belirterek, 45 yaşın altında hayvan yetiştiriciliği yapan kimsenin kalmadığını söyledi.
Çanakkale genelinde hayvancılık işletmelerinin yaklaşık yüzde 80'inin küçük aile işletmelerinden oluştuğunu hatırlatan Özbek, bu işletmelerin büyük firmalarla aynı ekonomik koşullarda rekabet edemediğine dikkat çekti.
Büyük işletmelerin yüksek miktarda yem satın alarak indirim avantajı elde edebildiğini, soğuk süt zinciri ve depolama altyapısına daha kolay yatırım yapabildiğini belirten Özbek, küçük üreticinin ise sınırlı üretim kapasitesi nedeniyle daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kaldığını ifade etti.
Küçük aile işletmelerinin sektördeki ağırlığına rağmen destek mekanizmalarının bu işletmelerin koşullarına göre şekillendirilmediğini belirten Özbek, üreticinin yalnızca bugünkü maliyetlerle değil, gelecekte işletmesini sürdürebilme kaygısıyla da mücadele ettiğini dile getirdi.
DESTEKLER KÜÇÜK ÜRETİCİYİ DE KAPSAMALI
Tarımsal destek politikalarının kırsal yaşamın devamlılığı ve hayvancılığın geliştirilmesi açısından önemli olduğunu belirten Özbek, hayvan sigortası, yem desteği ve hayvan varlığını artırmaya yönelik teşviklerin olumlu adımlar olduğunu ancak mevcut uygulamaların yeterli olmadığını söyledi.
Özellikle küçük işletmelerin destek programlarına katılımında karşılaştığı şartların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Özbek, belirli hayvan sayısının altında kalan aile işletmelerinin bazı desteklerden yararlanamadığını vurguladı.
Özbek, “Küçük işletmelerin zaten 80-100 hayvan bakabilecek kapasitesi yok. Belirli bir hayvan sayısının altında kalan aile işletmeleri bu desteklere katılamıyor. Oysa Çanakkale'de işletmelerin büyük çoğunluğu küçük aile işletmelerinden oluşuyor. Destekler hazırlanırken bu işletmelerin yapısı da dikkate alınmalı. Küçük üreticiyi sistemin dışında bırakmayan, daha kapsayıcı politikalar geliştirilmesi gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Hayvan sigortası, yem desteği ve diğer teşviklerin üreticinin gerçek ihtiyaçlarına göre düzenlenmesinin önemine işaret eden Özbek, kırsalda üretimin devam etmesi için aile işletmelerine daha fazla imkân sağlanması gerektiğini kaydetti.
BİGA'DA ŞAP KARANTİNASININ BULUNMAMASI OLUMLU GELİŞME
Çanakkale'nin bazı ilçelerinde şap hastalığı nedeniyle karantina uygulamaları devam ederken Biga'da şu an için karantinaya alınmış köy bulunmaması üreticiler açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Özbek, Biga'da şap hastalığının yaygınlık göstermemesinin hayvancılık faaliyetleri açısından sevindirici olduğunu belirtti. Ancak hastalıkla mücadele, aşılama, veterinerlik hizmetleri ve hayvan sağlığına ilişkin giderlerin sektörün genelinde önemli bir maliyet oluşturduğunu da hatırlattı.
Üreticinin hastalık riskine karşı hayvanlarını korumak için yaptığı harcamaların, zaten yetersiz kalan süt gelirleri üzerinde ek baskı oluşturduğunu belirten Özbek, fiyat politikalarının belirlenmesinde bu giderlerin de dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
“ÜRETİCİNİN İÇİNDE BULUNDUĞU DURUM DAHA ŞEFFAF GÖRÜLMELİ”
Ulusal Süt Konseyi'nin cuma günü gerçekleştirmesi beklenen toplantısından çıkacak fiyat kararına ilişkin büyük bir beklenti taşımadıklarını dile getiren Özbek, sektörün içinde bulunduğu ekonomik koşulların daha gerçekçi değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Süt üreticisinin maliyetlerinin yalnızca süt fiyatı üzerinden karşılanamayacağını belirten Özbek, yem piyasasında da düzenleyici ve denetleyici bir mekanizmanın oluşturulmasının önemine dikkat çekti. Süt fiyatlarında yıl boyunca üreticinin karşısına çıkan maliyet artışlarını karşılayacak güncellemeler yapılmazken, yem fiyatlarının sürekli yükselmesinin üreticiyi zor durumda bıraktığını ifade etti.
Özbek, küçük aile işletmelerini koruyan, desteklere erişimi kolaylaştıran ve girdi maliyetlerini dengeleyen politikalar geliştirilmeden süt üretiminde sürdürülebilirliğin sağlanmasının güçleşeceğini vurguladı.
Biga'dan yükselen bu uyarılar, Çanakkale hayvancılığının geleceğine ilişkin önemli bir gerçeği de ortaya koyuyor: Üretimin büyük bölümünü omuzlayan küçük aile işletmeleri ekonomik olarak güç kaybederken, hayvancılıkla uğraşan nüfusun yaşlanması ve gençlerin sektöre yönelmemesi, yalnızca bugünün süt üretimini değil, geleceğin yerel üretim kapasitesini de tehdit ediyor.
