Akbal, ocak ayından bu yana yeni bir fiyat belirlenemediğini, fiyat oluşumunda görev alan kamu kurumları, sektör temsilcileri ve birliklerin maliyet hesaplamaları üzerinde uzlaşma sağlayamadığını söyledi.
Akbal, “Hazine ve Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, birlikler, merkez birliği ve süt konseyi bünyesindeki farklı oluşumların bir araya gelerek maliyet hesabı üzerinden çiğ sütün birim fiyatını belirlemesi gerekiyor. Bu fiyat belirlenebilseydi 1 Kasım itibarıyla geçerli olacaktı. Ancak fiyat konusunda anlaşma sağlanamadığı için açıklama yapılamadı. Önümüzdeki cuma günü fiyatların belirlenmesini öngörüyoruz” ifadelerini kullandı.
Mevcut 24,30 TL'lik referans fiyatın yanında 1,80 TL soğutma bedeli bulunduğunu ve bu hesaplamayla üreticinin eline geçen tutarın 26,10 TL seviyesine ulaşabildiğini belirten Akbal, son dönemde artan girdi maliyetlerinin bu rakamı da yetersiz hale getirdiğini söyledi.
Sanayicilerle yaptıkları görüşmelerde de fiyat güncellemesi ihtiyacının gündeme geldiğini aktaran Akbal, sanayicinin de maliyet artışlarının karşılanabilmesi için süt fiyatlarının yeniden düzenlenmesini talep ettiğini belirtti. Ancak bu artışın tüketiciye market raflarındaki süt ve süt ürünlerinin fiyatları üzerinden yansıma ihtimalinin de bulunduğunu ifade etti.
Akbal, bazı kooperatiflerin ve farklı illerdeki birliklerin soğuk süt için 30 TL ve üzerindeki fiyatları gündeme getirdiğini, sahada üreticiden soğuk süt alımının 31 TL seviyelerinde gerçekleştiğini belirtti. Ancak bu fiyatların üretim maliyetlerini tamamen karşılamadığına dikkat çekti.
KÜÇÜK ÜRETİCİ SOĞUK ZİNCİRİN DIŞINDA KALIYOR
Akbal'ın dikkat çektiği önemli sorunlardan biri de küçük aile işletmelerinin soğuk süt zincirine erişimde yaşadığı güçlükler. Büyük işletmelerin süt soğutma tankı ve depolama altyapısına sahip olduğunu, küçük üreticilerin ise bu yatırımları karşılamakta zorlandığını belirten Akbal, soğuk zincire dahil olamamanın üreticinin kazancını doğrudan etkilediğini söyledi.
Çiğ süt desteği kapsamında litre başına 66 kuruş ödeme yapıldığını belirten Akbal, bu tutarın 1 ton süt için yalnızca 660 TL'ye karşılık geldiğini ifade etti. Soğutma tankı bulunmayan veya soğuk zincire erişmek için ek yatırım yapmak zorunda kalan üreticilerin daha fazla maliyet üstlendiğini belirten Akbal, destek miktarının mevcut ekonomik koşullarla kıyaslandığında oldukça düşük kaldığını dile getirdi.
Özellikle küçük üreticinin yem alımında da dezavantajlı olduğunu vurgulayan Akbal, büyük işletmelerin yüksek miktarlarda yem satın alarak indirim elde edebildiğini, aile işletmelerinin ise daha az miktarda alım yaptığı için aynı avantajlardan yararlanamadığını söyledi.
Akbal, “İşini büyüten sanayici ya da büyük işletme yem fiyatlarında indirim alabiliyor. Ancak küçük üretici bu imkâna sahip değil. Büyük işletmeler tırlarla yem alıp daha uygun fiyatlarla üretim yaparken köydeki üretici birkaç ton yem almak zorunda kalıyor. Böylece daha yüksek fiyatla yem alıyor, soğuk zincirini de kuramıyor. Sahadaki aile işletmeleri maalesef zor durumda” değerlendirmesinde bulundu.
ŞAP HASTALIĞI SÜT VERİMİNDE KAYIPLARA YOL AÇIYOR
Akbal, Bayramiç ve Ayvacık'taki bazı işletmelerde şap hastalığı nedeniyle karantina uygulamalarının sürdüğünü, İlçe Tarım ve Orman müdürlüklerinin aşılama çalışmalarına destek verdiğini aktardı.
Hastalığın hayvanlarda ağız ve tırnak bölgelerinde enfeksiyonlara, ateşli rahatsızlıklara ve beslenme güçlüklerine neden olduğunu belirten Akbal, tedavi sürecinde kullanılan antibiyotiklerin de süt üretiminde önemli kayıplar oluşturduğunu söyledi.
Antibiyotik tedavisi gören hayvanlardan elde edilen sütün, ilaç kalıntısı riski nedeniyle belirli bir süre tüketime ve süt işlemeye verilemediğini ifade eden Akbal, hastalığın doğrudan verim kaybının yanı sıra üreticinin satamadığı süt nedeniyle de ekonomik zarara uğradığını kaydetti.
Akbal, “Aşılama ve ilaçlama sürecinde, özellikle ateşli hastalıklarda antibiyotik kullanılması gerekiyor. Bu süreçte hayvanlardan elde edilen süt belirli bir süre kullanılamıyor. Hayvanların ağızlarında ve tırnaklarında oluşan enfeksiyonlar da süt verimini düşürüyor. Fiyat belirlenirken yalnızca yem ve diğer girdi maliyetleri değil, hastalık nedeniyle yaşanan bu verim kayıpları da dikkate alınmalı” dedi.
ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİ KÜÇÜK AİLE İŞLETMELERİ İÇİN ÇIKIŞ OLABİLİR
Akbal, küçük üreticinin ekonomik olarak ayakta kalabilmesi için üretici örgütlerinin daha etkin rol üstlenmesi gerektiğini belirtti. Aile işletmelerinin sütlerini bireysel olarak pazarlamak yerine birlik ve kooperatifler aracılığıyla ortak bir sistem içinde sanayiciye ulaştırmasının hem fiyat hem de kalite açısından avantaj sağlayacağını ifade etti.
Akbal, “Küçük aile işletmelerinin sütü üretici örgütleri üzerinden pazarlandığında bizler yağ oranı, ilaç kalıntısı ve diğer kalite parametrelerini kontrol ettikten sonra sütü toplu şekilde sanayiciye ulaştırabiliriz. Böylece üretici, sütünü daha iyi bir fiyatla satma imkânı bulur. Sürdürülebilirlik açısından sağlayabileceğimiz en önemli desteklerden biri bu” ifadelerini kullandı.
Üreticinin hem satın aldığı girdilerin hem de sattığı ürünün fiyatını belirleme konusunda söz sahibi olamadığını vurgulayan Akbal, hayvancılıktaki ekonomik dengesizliği, “Aldığımız ve sattığımız değeri belirleyemeyen tek sektör hayvancılık” sözleriyle özetledi.
Çanakkale'de süt üretiminin geleceği, artık yalnızca litre başına belirlenecek fiyatla açıklanabilecek bir mesele olmaktan çıkmış durumda. Bir yanda artan girdi maliyetleri, diğer yanda hastalıklar, yetersiz destekler, soğuk zincir yatırımlarındaki eksiklikler ve yaşlanan üretici nüfusu bulunuyor. Üreticilerin ortak beklentisi ise emeğin karşılığını alabildiği, küçük aile işletmelerinin korunabildiği ve yerel süt üretiminin devamlılığını sağlayacak kalıcı bir sistemin kurulması.
Akbal, açıklamasının sonunda tüm üreticilere seslenerek, “Alın terini toprakla buluşturan tüm üreticilerimize bol kazançlar diliyorum” temennisinde bulundu.
