Çanakkaleli Üreticiler, Ulusal Süt Konseyi'nin 24,30 TL olarak sabit bıraktığı referans fiyatın en az 30-31 TL seviyesine çıkarılmasını isterken, bu artışın dahi üreticiyi rahatlatmaya yetmeyeceğine dikkat çekti. Küçük aile işletmelerinin üretimden çekilmesi, hayvancılıkta yaş ortalamasının 56-57'ye yükselmesi, şap hastalığının yol açtığı verim kayıpları ve süt desteklerinin yetersizliği sektörün geleceğine ilişkin endişeleri artırırken birlik başkanları; bu maliyetlerle hayvancılık sürdürülemeyeceğinin altını çizdi
Çiğ süt üretiminde maliyetler her geçen gün yükselirken, üreticinin sattığı ürünün fiyatı aynı hızla artmıyor. Yemden mazota, veteriner hizmetlerinden enerji giderlerine kadar genişleyen maliyet tablosu, özellikle küçük ve orta ölçekli aile işletmelerinin üretim gücünü zorluyor. Türkiye'de süt fiyatlarının belirlenmesinde referans alınan Ulusal Süt Konseyi'nin (USK) 30 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirdiği toplantıdan da beklenen fiyat güncellemesi çıkmadı. Konsey, çiğ süt tavsiye fiyatına ilişkin nihai kararın ilerleyen bir toplantıda yeniden değerlendirilmesini kararlaştırırken, üreticinin bekleyişi devam etti.
USK tarafından 1 Kasım 2026 itibarıyla geçerli olacak yeni bir fiyat açıklanmaması üzerine mevcut 24,30 TL'lik tavsiye fiyatı korunmuş oldu. Ocak ayında yüzde 3,6 yağ ve yüzde 3,2 protein içeriğine sahip çiğ inek sütü için litre başına net 22,22 TL olarak belirlenen tavsiye fiyatının ardından yapılan artışın, üreticinin bugün karşı karşıya olduğu maliyetleri karşılamakta yetersiz kaldığı değerlendiriliyor.
Bayramiç Süt Üreticileri Birliği Başkanı Mehmet Güner ve Ezine Süt Üreticileri Birliği Başkanı Emrah Akbal, Kaleninsesi'ne yaptıkları değerlendirmelerde fiyat tartışmasının çok daha geniş bir sorunun parçası olduğuna dikkat çekti. Üreticiler, yalnızca süt fiyatının artırılmasının değil, yem piyasasından hayvan sağlığına, soğuk zincir yatırımlarından devlet desteklerine kadar üretim koşullarının yeniden ele alınmasının zorunlu olduğunu vurguladı.
10 TON SÜT GELİRİNİN 270 BİN TL'Sİ YEME GİDİYOR
Bayramiç Süt Üreticileri Birliği Başkanı Mehmet Güner, üreticinin mevcut fiyatlarla ayakta kalmakta zorlandığını belirterek, çiğ süt fiyatının en az 30-31 TL seviyesine çıkarılması gerektiğini söyledi. Ancak bu rakamın dahi üreticiyi tamamen rahatlatmayacağını vurgulayan Güner, söz konusu artışın en azından üretimin sürdürülebilirliği açısından gerekli olduğunu ifade etti.
Güner, yem, mazot ve veteriner giderlerinin hayvancılıkla uğraşanların en büyük maliyet kalemleri arasında yer aldığını belirterek, üreticinin gelirinin önemli bölümünü yeniden üretim için harcamak zorunda kaldığını kaydetti. Maliyet-fiyat dengesindeki bozulmayı somut bir örnekle açıklayan Güner, “Şu anda 10 ton süte karşılık 300 bin TL süt parası alındığında bunun 270 bin TL'si yeme ödeniyor. Rakamlar ortada. Üreticinin elinde kalan miktarla diğer giderleri karşılaması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Güner'e göre sektördeki temel sorunlardan biri, üreticinin sattığı ürünün fiyatını belirleyememesine karşın satın aldığı girdilerin fiyatlarının sürekli yükselmesi. Yem üreticisi firmaların ham madde maliyetlerindeki değişimleri kısa sürede satış fiyatlarına yansıttığını, ancak süt üreticisinin aynı şekilde fiyat güncellemesi yapamadığını belirten Güner, Ulusal Süt Konseyi'nin yalnızca çiğ süt fiyatı üzerinde değil, yem piyasasındaki fiyat hareketleri üzerinde de düzenleyici bir rol üstlenmesi gerektiğini savundu.
Güner, “Bize Ulusal Süt Konseyi nasıl müdahale ediyorsa yem üreten sanayiye de müdahale edebilmeli. Çünkü belirli dönemlerde ham madde ve içerik maliyetleri nedeniyle yem fiyatlarında artış yaşanıyor. Firmalar bu artışı anında etikete yansıtıyor ama biz süt fiyatını artıramıyoruz. USK ya da ilgili bir kurum, sanayiciyi fiyat artışları konusunda uyarabilmeli. Ya yem fiyatları artıyorsa süt fiyatı da artırılmalı ya da yem fiyatlarındaki artış kontrol altına alınmalı. Bunu ancak USK düzenleyebilir” ifadelerini kullandı.
Güner, hayvancılığın yalnızca süt satışından elde edilen gelirle sürdürülemeyecek bir noktaya geldiğini belirterek, yem fiyatlarındaki artışın yanı sıra hayvan hastalıkları, aşılama, antibiyotik kullanımı ve veterinerlik hizmetlerinin de üreticinin maliyetlerini artırdığını dile getirdi. Üretimin devam edebilmesi için fiyat politikalarının girdi maliyetleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
DESTEKLER VAR AMA ÜRETİCİNİN YÜKÜNÜ HAFİFLETMİYOR
Hayvancılık sektöründe verilen desteklerin mevcut koşullarda yeterli olmadığını belirten Güner, özellikle hayvan sigortası ve desteklerden yararlanma şartlarının üreticiler açısından yeni sorunlar oluşturduğunu söyledi.
Hayvanların sigortalanmasının zorunlu hale getirilmesine karşın TARSİM kapsamında sunulan güvencenin üreticinin ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kaldığını ifade eden Güner, sigorta yaptırma sürecinde tarihleri kaçıran bazı üreticilerin desteklerden yararlanamadığını belirtti. Sigorta yaptıramayan üreticinin destek dışında kalmasının, zaten ağırlaşan ekonomik koşullarda işletmelerin sürdürülebilirliğini daha da zorlaştırdığını kaydetti.
Güner, desteklerin yalnızca belirli koşulları yerine getiren üreticilere ulaşmasının yeterli olmadığını, sahadaki gerçek maliyetlerin dikkate alınması ve daha kurumsal çözümler geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
ŞAP HASTALIĞI ÜRETİMİ VE SÜT VERİMİNİ VURDU
Çanakkale'de süt üreticilerinin ekonomik sorunlarına hayvan hastalıkları da eklenmiş durumda. Bayramiç ve Ayvacık ilçelerinde şap hastalığı nedeniyle bazı bölgelerde karantina uygulamaları devam ederken, hastalık hem hayvan sağlığını hem de süt verimini olumsuz etkiliyor.
Güner, karantina uygulamalarının üreticilerin faaliyetlerini zorlaştırdığını belirterek, hayvanların hastalıklardan korunması için yapılan aşılama, veterinerlik hizmetleri ve tedavi giderlerinin de önemli bir maliyet oluşturduğunu söyledi. Hayvanların bakım ve beslenme koşullarının giderek ağırlaştığını ifade eden Güner, hastalıklarla mücadele sürecinin üreticinin ekonomik yükünü daha da artırdığını kaydetti.
Çanakkale'de özellikle küçükbaş hayvancılığın önemli bir yere sahip olduğunu belirten Güner, meraların daralması ve otlak alanlarının yetersiz kalmasının da üretimi etkilediğini dile getirdi. Hayvanların doğal beslenme olanaklarının azalması, yem ihtiyacını artırırken süt verimi ve kalitesi üzerinde de baskı oluşturuyor.
Güner, Türkiye'nin farklı bölgelerindeki üretim koşullarının da süt fiyatları üzerinde etkili olduğunu savunarak, bazı bölgelerde hayvanların daha düşük maliyetlerle beslendiğini ve bunun ülke genelindeki fiyat oluşumuna yansıdığını öne sürdü. Çanakkale'deki üreticilerin yüksek bakım ve besleme maliyetleriyle rekabet etmek zorunda kaldığını belirtti.
HAYVANCILIKTA YAŞ ORTALAMASI 55'İ AŞTI: GENÇLER ÜRETİMDEN UZAKLAŞIYOR
Sektörün geleceği açısından en önemli sorunlardan birinin üretici nüfusunun yaşlanması olduğunu vurgulayan Güner, hayvancılıkla uğraşanların yaş ortalamasının 55'in üzerine çıktığını, genç kuşakların ise ağır çalışma koşulları ve düşük kazanç nedeniyle sektöre yönelmediğini ifade etti.
Artan yem fiyatları, hayvan hastalıkları, aşılama ve veterinerlik giderlerinin üreticiyi hayvancılığı bırakma noktasına getirdiğini belirten Güner, gençlerin bu işi devralmak istememesinin gelecekte süt üretiminde daha ciddi sorunlara yol açabileceğini söyledi.
Güner, üreticinin yalnızca bugünkü kazancını değil, işletmesini gelecek kuşaklara devredebilme imkânını da kaybettiğine dikkat çekerek, “Sürdürülebilirlik açısından desteklerin artırılması ve daha kurumsal çözümlerin hayata geçirilmesi gerekiyor. Sadece destek vermek yeterli değil. Üreticinin maliyetini karşılayabileceği, emeğinin karşılığını alabileceği bir sistem kurulmalı” dedi.
AKBAL: SÜT FİYATINDA UZLAŞMA SAĞLANAMADI
Ezine Süt Üreticileri Birliği Başkanı Emrah Akbal da çiğ süt fiyatının güncellenmemesinin arkasındaki sürece ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Akbal, ocak ayından bu yana yeni bir fiyat belirlenemediğini, fiyat oluşumunda görev alan kamu kurumları, sektör temsilcileri ve birliklerin maliyet hesaplamaları üzerinde uzlaşma sağlayamadığını söyledi.
Akbal, “Hazine ve Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, birlikler, merkez birliği ve süt konseyi bünyesindeki farklı oluşumların bir araya gelerek maliyet hesabı üzerinden çiğ sütün birim fiyatını belirlemesi gerekiyor. Bu fiyat belirlenebilseydi 1 Kasım itibarıyla geçerli olacaktı. Ancak fiyat konusunda anlaşma sağlanamadığı için açıklama yapılamadı. Önümüzdeki cuma günü fiyatların belirlenmesini öngörüyoruz” ifadelerini kullandı.
Mevcut 24,30 TL'lik referans fiyatın yanında 1,80 TL soğutma bedeli bulunduğunu ve bu hesaplamayla üreticinin eline geçen tutarın 26,10 TL seviyesine ulaşabildiğini belirten Akbal, son dönemde artan girdi maliyetlerinin bu rakamı da yetersiz hale getirdiğini söyledi.
Sanayicilerle yaptıkları görüşmelerde de fiyat güncellemesi ihtiyacının gündeme geldiğini aktaran Akbal, sanayicinin de maliyet artışlarının karşılanabilmesi için süt fiyatlarının yeniden düzenlenmesini talep ettiğini belirtti. Ancak bu artışın tüketiciye market raflarındaki süt ve süt ürünlerinin fiyatları üzerinden yansıma ihtimalinin de bulunduğunu ifade etti.
Akbal, bazı kooperatiflerin ve farklı illerdeki birliklerin soğuk süt için 30 TL ve üzerindeki fiyatları gündeme getirdiğini, sahada üreticiden soğuk süt alımının 31 TL seviyelerinde gerçekleştiğini belirtti. Ancak bu fiyatların üretim maliyetlerini tamamen karşılamadığına dikkat çekti.
KÜÇÜK ÜRETİCİ SOĞUK ZİNCİRİN DIŞINDA KALIYOR
Akbal'ın dikkat çektiği önemli sorunlardan biri de küçük aile işletmelerinin soğuk süt zincirine erişimde yaşadığı güçlükler. Büyük işletmelerin süt soğutma tankı ve depolama altyapısına sahip olduğunu, küçük üreticilerin ise bu yatırımları karşılamakta zorlandığını belirten Akbal, soğuk zincire dahil olamamanın üreticinin kazancını doğrudan etkilediğini söyledi.
Çiğ süt desteği kapsamında litre başına 66 kuruş ödeme yapıldığını belirten Akbal, bu tutarın 1 ton süt için yalnızca 660 TL'ye karşılık geldiğini ifade etti. Soğutma tankı bulunmayan veya soğuk zincire erişmek için ek yatırım yapmak zorunda kalan üreticilerin daha fazla maliyet üstlendiğini belirten Akbal, destek miktarının mevcut ekonomik koşullarla kıyaslandığında oldukça düşük kaldığını dile getirdi.
Özellikle küçük üreticinin yem alımında da dezavantajlı olduğunu vurgulayan Akbal, büyük işletmelerin yüksek miktarlarda yem satın alarak indirim elde edebildiğini, aile işletmelerinin ise daha az miktarda alım yaptığı için aynı avantajlardan yararlanamadığını söyledi.
Akbal, “İşini büyüten sanayici ya da büyük işletme yem fiyatlarında indirim alabiliyor. Ancak küçük üretici bu imkâna sahip değil. Büyük işletmeler tırlarla yem alıp daha uygun fiyatlarla üretim yaparken köydeki üretici birkaç ton yem almak zorunda kalıyor. Böylece daha yüksek fiyatla yem alıyor, soğuk zincirini de kuramıyor. Sahadaki aile işletmeleri maalesef zor durumda” değerlendirmesinde bulundu.
ŞAP HASTALIĞI SÜT VERİMİNDE KAYIPLARA YOL AÇIYOR
Akbal, Bayramiç ve Ayvacık'taki bazı işletmelerde şap hastalığı nedeniyle karantina uygulamalarının sürdüğünü, İlçe Tarım ve Orman müdürlüklerinin aşılama çalışmalarına destek verdiğini aktardı.
Hastalığın hayvanlarda ağız ve tırnak bölgelerinde enfeksiyonlara, ateşli rahatsızlıklara ve beslenme güçlüklerine neden olduğunu belirten Akbal, tedavi sürecinde kullanılan antibiyotiklerin de süt üretiminde önemli kayıplar oluşturduğunu söyledi.
Antibiyotik tedavisi gören hayvanlardan elde edilen sütün, ilaç kalıntısı riski nedeniyle belirli bir süre tüketime ve süt işlemeye verilemediğini ifade eden Akbal, hastalığın doğrudan verim kaybının yanı sıra üreticinin satamadığı süt nedeniyle de ekonomik zarara uğradığını kaydetti.
Akbal, “Aşılama ve ilaçlama sürecinde, özellikle ateşli hastalıklarda antibiyotik kullanılması gerekiyor. Bu süreçte hayvanlardan elde edilen süt belirli bir süre kullanılamıyor. Hayvanların ağızlarında ve tırnaklarında oluşan enfeksiyonlar da süt verimini düşürüyor. Fiyat belirlenirken yalnızca yem ve diğer girdi maliyetleri değil, hastalık nedeniyle yaşanan bu verim kayıpları da dikkate alınmalı” dedi.
ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİ KÜÇÜK AİLE İŞLETMELERİ İÇİN ÇIKIŞ OLABİLİR
Akbal, küçük üreticinin ekonomik olarak ayakta kalabilmesi için üretici örgütlerinin daha etkin rol üstlenmesi gerektiğini belirtti. Aile işletmelerinin sütlerini bireysel olarak pazarlamak yerine birlik ve kooperatifler aracılığıyla ortak bir sistem içinde sanayiciye ulaştırmasının hem fiyat hem de kalite açısından avantaj sağlayacağını ifade etti.
Akbal, “Küçük aile işletmelerinin sütü üretici örgütleri üzerinden pazarlandığında bizler yağ oranı, ilaç kalıntısı ve diğer kalite parametrelerini kontrol ettikten sonra sütü toplu şekilde sanayiciye ulaştırabiliriz. Böylece üretici, sütünü daha iyi bir fiyatla satma imkânı bulur. Sürdürülebilirlik açısından sağlayabileceğimiz en önemli desteklerden biri bu” ifadelerini kullandı.
Üreticinin hem satın aldığı girdilerin hem de sattığı ürünün fiyatını belirleme konusunda söz sahibi olamadığını vurgulayan Akbal, hayvancılıktaki ekonomik dengesizliği, “Aldığımız ve sattığımız değeri belirleyemeyen tek sektör hayvancılık” sözleriyle özetledi.
Çanakkale'de süt üretiminin geleceği, artık yalnızca litre başına belirlenecek fiyatla açıklanabilecek bir mesele olmaktan çıkmış durumda. Bir yanda artan girdi maliyetleri, diğer yanda hastalıklar, yetersiz destekler, soğuk zincir yatırımlarındaki eksiklikler ve yaşlanan üretici nüfusu bulunuyor. Üreticilerin ortak beklentisi ise emeğin karşılığını alabildiği, küçük aile işletmelerinin korunabildiği ve yerel süt üretiminin devamlılığını sağlayacak kalıcı bir sistemin kurulması.
Akbal, açıklamasının sonunda tüm üreticilere seslenerek, “Alın terini toprakla buluşturan tüm üreticilerimize bol kazançlar diliyorum” temennisinde bulundu.
