Son günlerde git gide artan gıda ürünleri ve ayçiçeği yağında ki artış hakkında gazetemiz Kaleninsesi’ne konuşan Çanakkale Ziraat Odası Başkanı İsmail Kaya, fiyat artış sebeplerini öngörüsüzlük, girdi maliyetlerinin yüksekliği ve piyasalarda ki belirsizliklere bağladı. “Eğer üretim girdi maliyetlerinde ki artışın önüne geçemezsek ileride ayçiçek yağı fiyatlarının düşmesini de bekleyemeyiz” dedi. Yaşanan zamlarda ki en büyük sebebi doğru üretim planlamalarının yapılamamasından kaynaklandığına değinen Başkan Kaya; “Ayçiçek yağındaki artış devam ediyor ancak bu olayın tamamına bakmak gerek. Çünkü şu anda bütün gıda ürünlerinde artış devam etmekte. Bunlardan bir tanesi de tabii ki Ayçiçek yağı. Dolayısıyla Ayçiçek yağında ve diğer gıda ürünlerinde ki artışın birinci sebebi burada neye ne kadar ihtiyacımız var bunun hesaplamalarını güzel yapamamak. Yani öngörüsüzlükten kaynaklanan fiyat artışları bunlar. Hangi ürüne ne zaman ihtiyacımız var, bunları zamanında güzel bir şekilde öngörüp gerçekleştirebilirsek fiyat artışlarının önüne geçebiliriz. Ama burada ne yazık ki bu öngörüleri göremediğimiz için şu anda piyasa kendi haline bırakılmış durumda. Gıda ürünlerindeki artış, özellikle stoklamaya uygun gıda ürünlerinde kendini gösteriyor. Örneğin; makarna, un, yağ da stoklamaya uygun ürünler ve dolayısıyla bu ürünler de ciddi şekilde aracılar ortaya çıkarak o aracılar da fiyatları ekstra etkiliyorlar. Bu yüzden Ayçiçek yağında da diğer gıda ürünlerinde de ciddi şekilde fiyat artışları hala devam ediyor” dedi.
“Fiyat artışlarına dur diyebiliriz”
Fiyat artışlarının nasıl önleneceği konusunda bilgiler veren Başkan Kaya; “Bu sıkıntılı durumun önüne geçebilmek kolay değil ama olmayacak bir şeyde değil. Bunu önleyebilmek için yapılacak en güzel hamlelerden bir tanesi tarımdaki girdi fiyatlarının önüne geçmektir. Tarımda ki girdi fiyatlarının önüne geçtiğimiz anda piyasaya bir güven gelecek, alınabilir fiyatlar öngörülecektir. Tarımda kullanılan girdi ekipman, kimyevi gübre, mazot, ilaç ve işçilik maliyetlerini aşağıya çekersek gıda ürünlerinin fiyatlarını da bu şekilde aşağıya çekmiş oluruz. Aslında fiyat artışlarının, yalnızca tarım ürünlerinin girdi maliyetlerinden kaynaklandığını söylemek de yanlış. Bu aralıkta piyasada bir belirsizlik oluşuyor ve bu belirsizlikten fayda sağlamaya çalışan iş adamları, tüccarlar ve aracılar ortaya çıkıyor. Dolayısıyla önümüzde ki yıllarda ayçiçeğini daha pahalıya alacağız ve daha pahalıya mal edeceğiz beklentisine giren firmalar ellerinde ki Ayçiçek fiyatlarını otomatik olarak yukarıya çekiyorlar” ifadelerini kullandı.
“Fiyatlar yaz aylarının başlamasıyla normal seyrine dönebilir”
Yaşanan artışın sadece Ayçiçek yağında değil, birçok benzer üründe de yaşandığını dile getiren Başkan Kaya şu şekilde konuştu; “Geçen yıl baktığımızda 100.000 TL olan bir traktör bu sene 180-200.000 TL fiyat aralığında. Bu da bir yıl içerisinde %70-80 oranında bir fiyat değişikliği demek. Bununla birlikte son günlerde gübrenin fiyatlarının önemli düzeyde arttığı bir döneme girdik. Geçen yıl 80 TL ye satılan bir çuval gübre bu sene bakıldığında 140-150 TL civarlarına kadar çıkmış durumda. Bu da tamamen girdi masraflarıdır. Girdi masraflarının böyle yükseldiği bir ortamda da tarım ve gıda ürünlerinin fiyatlarının artması çok doğal. Bu girdi maliyetlerinin artışının önüne geçemezsek ileride Ayçiçek yağının fiyatlarının düşmesini kimse beklemesin. Yani burada bir fiyat düşmesi bekliyorsak bunu sadece bir üründe bekleyemeyiz. Ürünü üretirken kullandığımız hammaddelerde de bir fiyat düşüşü söz konusu olursa fiyatlarda azalış beklemek ancak öyle doğru olur. Benim öngörüm belirtilen yönde adımlar atılırsa, yani konunun muhatapları üretim maliyetlerini aşağıya çekme konusunda desteklemeler ortaya koyarsa yeni üretim sezonu ile beraber yaz aylarının da başlamasıyla birlikte bu ürünlerin fiyatlarının normal ve herkesin ulaşabilir olduğu seviyelere gelebileceğini düşünüyorum.”
“İthal aldığımız ayçiçeklerini yağa çevirip yurtdışına satıyoruz”
“Bu sene ayçiçek yağı randımanımız yoktu. Yani geçmiş yıllardaki ayçiçek üretimimizi aynı şekilde gerçekleştirdik” diyen Başkan Kaya; “Zaten bu fiyat artışları bir yokluk ya da azlıktan kaynaklı da değil, dediğim gibi bir öngörüsüzlükten kaynaklanan fiyat artışı. Ancak biz ayçiçeğinde kendi kendimize yetemediğimiz ve ürün planlamamızı kendi kendimize yapamadığımız için ciddi şekilde dışarıdan ithal eden bir ülke konumundayız. Tabii şu da var ithal ettiğimiz ayçiçeğin bir kısmını da yağa çevirip yurtdışına satıyoruz. Bunu da görmemezlikten gelemeyiz. Burada bir ticaret söz konusu. Dolayısıyla ben daha çok ayçiçeği ithal etmemizde büyük bir sakınca görmüyorum. Fakat konu hakkında şunu sakınca olarak görebilirim. Bizim üreticimiz daha fazla üretebilecek pozisyonda ise ve biz kendi üreticimize bunu daha fazla ürettiremiyor isek sıkıntı burada. Yoksa biz yurtdışından tabii ki mal alıp satacağız. Bu işi sürdürebilir bir şekilde devam ettireceğiz. Bu yönde kuralları koyanların güzel koyması gerekiyor. İthalat ve ihracat kapılarımız hep açık olmalı.Üretmiş ama iç piyasaya sunamamışsak, içerde kendi ihtiyacımızı karşılayamıyorsak sorun var demektir. Dolayısıyla doğru zamanda doğru yerde ithalat kapılarımızı açtığımız gibi kapatmayı da bilirsek biz içerideki kendi vatandaşımıza, kendi tüketicilerimize daha sağlıklı, daha kaliteli ve daha uygun fiyatlarla ürünlerimizi sunabiliriz” şeklinde konuştu.
“Çanakkale ayçiçek üretiminde Türkiye’de ilk 10’un içerisinde”
Çanakkale’nin ayçiçek üretiminde ülke genelinde çok önemli bir paya sahip olduğunun vurgusunu yapan Kaya; “Bütün ürünlerde olduğu gibi ayçiçek içinde devletin milletine vermiş olduğu üretim destekleri var. Ancak burada ayçiçeğinin iklimsel durumlarını da göz önünde bulundurmalıyız. Çünkü her bölgede ayçiçeği yetiştiremezsiniz. Mesela en büyük ayçiçeği depolarımızdan bir tanesi Trakya Bölgemizdir. Trakya Bölgesinde ciddi oranda Ayçiçek yetiştirmekteyiz. Çanakkale’de Gelibolu bölgemiz ayçiçeği yatağı olan önemli bir bölge. Dolayısıyla siz her bölgede istediğiniz gibi ayçiçeği yetiştiremeyebiliyorsunuz. Ama yetiştirilecek bölgeleri iyi tespit edip yetiştirmek istediğimiz ayçiçeğine destekleri de arttırarak bunun üretimini fazlalaştırabilmek mümkün. Çünkü ülkemizde başka ayçiçeği yetiştirebileceğimiz bölgelerimiz de var. Üreticimize dersek ki “ayçiçeğinde desteklemeyi 10 kuruş değil de 15 kuruşa çıkarttım, lütfen sen de ayçiçeği dik” üreticimiz de bunu elbette yapar. Ama tabi bunun neticesinde üretici bu işi para kazanmak için yapıyor. Bu dikimler sonucunda üreticinin de para kazanması gerekiyor. Dolayısıyla yine bunu gerçekleştirecek olan konunun muhataplarıdır. Bu doğrultuda planlamaları yapıp, öngörüleri hesap ederken çok güzel şekilde değerlendirip tabii ki üretimimizi böylelikle daha da arttırabiliriz” dedi.
“Stoklarımızı iyi ayarlamamız gerekiyor”
Başkan Kaya sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Kendi tüketicimizin ihtiyacı olduğu ürünü ülkemiz stoklarında tutabiliriz. Bu stoklarımızı bizim iyi ayarlamamız gerekiyor. Ayçiçeği diyoruz ama aslında bütün gıda ürünlerini, tüketicilerin ulaşabileceği fiyatlarda olmasının tek çaresi ihtiyacımız olan stokları devamlı kenarda tutabilmek. Biz ürettiğimiz ürünleri üretici olarak hiçbir zaman fiyatları uçuk olsun diye üretmiyoruz. Önemli olan ürettiğimiz her ürüne ülkemizde yaşayan her vatandaşın ulaşabiliyor olması. Yani bugün biz üretmişiz ama bizim ürettiğimiz ürüne, bu ülkenin havasını alıp, suyunu içen vatandaşımız ulaşamıyor ise bu üretici için de üzüntü verici bir şey. Dolayısıyla ülkemizde yaşayan ne kadar tüketicimiz varsa bütün bu ürünlere herkesin ulaşabiliyor olması en büyük arzumuz.”
“Üretim masraflı bir iş”
Üreticilere bazı tavsiyelerde de bulunan Başkan İsmail Kaya; “Üretim artık zor bir iş haline geldi. Daha doğrusu üretim masraflı bir iş. Hata yapılmaması gerekilen bir döneme girmiş bulunmaktayız. Bu yüzden konunun muhataplarının bir şema çıkartıp üreticinin önüne çıkartması gerekiyor. Demeleri gerekiyor ki “bizim şu kadar ayçiçeğine ihtiyacımız var, bizim bu kadar buğdaya ihtiyacımız var. Ülke içinde bizim kendi vatandaşımızı doyurmak için şu kadar zeytinyağına bu kadar mısıra ihtiyacımız var gibi…” Bu hesaplamaları konunun muhataplarının yapmış olması ve yapabiliyor olması, çiftçinin önüne de koyması gerekiyor ki burada üreticide hangi üründen ne kadar dikeceğinin planlamasını yaparak üretim yapabilsin. Ne ürettiği ürün ucuz olsun ne de ürettiği ürüne vatandaş ulaşamıyor olsun. Yapılacak iyi niyetli adımların, üretici her zaman yanında olacaktır. Ama üreticinin de tabii ki üretirken ve bazı ürünlere ulaşırken ciddi şekilde zorlandığını görmekteyiz. O yüzden üreticinin de girdi ürünlerini kolaylıkla alabilmesini diliyorum. Üreticilerimizde tüketicilerimiz de son günlerde artan fiyatlar karşısında morallerini yüksek tutmalarını arzu ediyoruz. Bunun mutlaka normale döneceğini, böyle zamansız fiyat artışlarının üreticiyi küstürmemesi gerektiğini düşünüyoruz. Bu yönde de ben morallerini bozmadan üretimlerine devam etmelerini öneriyorum. Üretici kendisini geliştirmeli ve bu doğrultuda adımlar atacak halde moralini yüksek tutmalı. Bu yüzden yapacakları üretimi planlı yapabilmeleri içinde mutlaka ilgili kişiler ile istişare halinde olmalılar. Gerekiyorsa kişiler kaçsa bile, onlar kovalasınlar çünkü bu durum gerçekten üretimin doğru ilerleyebilmesi açısından çok önemli” ifadelerini kullandı.
Özden Nur ÖZDEN