Doç. Dr. Günay Eskici, sporcu sağlığı ve sporda kullanılan diyet supleman ile ilgili Kaleninsesi Gazetesi’ne çarpıcı açıklamalarda bulundu. Bu tür besin takviyelerinin yiyecek olarak kullanılamayacağını ve diyet suplemanı olarak etiketlenmesi gerektiğini vurgulayan Eskici, doktor ve diyetisyen tarafından genel sağlık ve beslenme durumu değerlendirilmeden, duyulan tavsiyeler ve beyanlar doğrultusunda supleman kullanımından sakınılması gerektiğini ifade etti.
“Bazı takviyeler dışında çoğunluğu performansı artırıcı etki göstermez”
Sporcular ve spor yapanlar arasında diyet supleman kullanımının her geçen gün artmaya devam etmekte olduğunu belirten Eskici, “Özellikle sporcular arasında supleman kullanımı, toplam supleman satışının büyük bir bölümünü oluşturmakta, sporcuların ise performanslarını geliştirebilecek her türlü ürüne karşı ilgili olmaları, supleman üreticilerini sürekli yeni ürünleri geliştirmeye yöneltmektedir. Suplemanlar genellikle pahalıdır, sağlık ile ilgili olumlu etkisi olan bazı takviyeler dışında çoğunluğu performansı artırıcı etki göstermez. Ancak sporcular ve spor yapanların en iyi olma arzusu, suplemanların doğru kullanılmadığında zararlı olabilecek etkilerini göz ardı etmelerine ve gerçekleşmeyecek iddialara inanmalarına neden olmaktadır” dedi.
İçeriğinde neler var?
Diyet suplemanlarının içeriği hakkında da bilgiler veren Doç Dr. Eskici, “Diyet suplemanları, bir veya birden çok diyet bileşenini içeren ürünler olarak tanımlanır. Bu ürünler, vitaminler, mineraller, bitkiler, aminoasitler, metabolitler veya bu bileşenlerden bir veya birkaçının kombinasyonudur. Sporcular ve spor yapanlar çok çeşitli nedenlerle supleman kullanırlar. Kullanıma yol açan nedenler arasında sağlığın korunması, egzersiz sonrası toparlanma, enerjiyi artırmak, yorgunluğu geciktirmek, kas kütlesinin artması ve gücün geliştirilmesi yer alır. Erkekler daha çok kas kütlesini artırmayı hedeflediklerinden protein tozları, aminoasit suplemanları, kreatin ve yağ yakımını sağlayacak takviyeleri, kadınlar ise daha çok vitamin ve mineral takviyeleri, kilo kaybettirici takviyeler ve enerji arttırıcıları tüketme eğilimindedir. Sporcular için bu takviyelerin bazıları yardımcı ve hatta gerekli olabilir. Örneğin, kalsiyum ve demir takviyeleri özellikle yetersiz ve dengesiz beslenen kadın sporcularda eksiklikleri yerine koymada destekleyicidir” diye konuştu.
“Muhakkak doktora ya da diyetisyene danışılmalıdır”
Diyet suplemanları ile ilgili bilinmesi gereken başlıca konuları sayan ve önemli tavsiyelerde bulunan Doç. Dr. Eskici, “Bunlar reçeteli satılan ilaçlar gibi denetime tabi değildir. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) bu ürünleri satışa sunulmadan önce onaylamak zorunda değildir ve üreticilerde ürünün güvenirliğini ve etkinliğini pazarlamadan önce kanıtlamak ve ciddi testler yapmak zorunda değildir. Ürünler, farmakolojik ilaçlar gibi bilimsel onay gerektirmez. Bunun yanı sıra sporcular takviyelerin yasaklı bir madde içerebileceği, diğer takviyelerle veya ilaçlarla birlikte tüketilmesi halinde sağlık riski oluşturabileceği konusunda dikkatli olmalıdır. Beslenme düzeni ve besin takviye kullanımı (dozu, süresi) tamamen kişiye özgüdür. Bireyler takviyeye gereksinimlerinin olup olmadığına, zaman olarak ne sıklıkta tüketmesi gerektiği konusunda muhakkak doktora ya da diyetisyene danışmalıdır” ifadelerini kullandı.
Pek çok hastalığa zemin hazırlayabiliyor
Takviyelerin bilinçsizce, gereksinim üzerinde alınması durumunda diyare, saç dökülmesi, kusma, karaciğer, böbrek ve sinir sistemi hasarıgibi tehlikeli durumlar ile sonuçlanabileceğini vurgulayan Eskici, “Özellikle çoğu sporcu ve spor yapan birey, kas kütlesini artırma arzusu ile kullandıkları fazla protein veya aminoasitin, proteinlerin atım ürünü olan ürenin vücuttan uzaklaştırılması için idrara çıkışı artırdığı, böylece vücuttan daha fazla sıvı kaybına neden olduğu, kemikten kalsiyum kaybına ve vücutta yağ artışına neden olabileceğini bilmelidir. Daha fazla protein, daha çok kas kütlesi algısı en sık görülen hatadır. Protein ağırlıklı beslenmek, karbonhidrat tüketmemek ya da yağ yakıcı, kas yapıcı veya enerji vermesi adına bilinçsizce besin takviyesi kullanmak sağlığınız için büyük risktir. Doktor ve diyetisyen tarafından genel sağlık ve beslenme durumu değerlendirilmeden, duyulan tavsiyeler ve beyanlar doğrultusunda supleman kullanımından sakınılmalıdır” ifadeleriyle uyarılarını sıraladı.
Doç. Dr. Eskici, açıklamasının son bölümünde sporcuların ve spor yapanların besin takviyesi kullanmadan önce, ‘Yasaklı madde içeriyor mu?’, ‘Bildirilen beyanları destekleyen bilimsel araştırmalar var mı?’, ‘Kullanımı güvenli mi?’ gibi sorulara da cevap aramaları gerektiğinin altını çizdi.
Funda Figen