ORMANLARA BİREY OLARAK NE KADAR SORUMLUYUZ?
Çanakkale’de Orman Teşkilatı orman yangınları konusunda en kritik yıl olarak belirtilen 2017 yılında büyük bir özveri ortaya koydu. Çıkan yangınların neredeyse tamamı insan kaynaklı. Bu da ormanlara karşı ne kadar bilinçsiz olduğumuzu ortaya koyuyor.
------------------
Ormanlar geleceğimiz, bizden sonraki kuşaklara bırakmamız gereken en önemli miras ve aynı zamanda insan hayatı için olmazsa olmazı kabul edilen birer doğal oksijen deposu.
Tarihe ‘kara gün’ olarak geçen ve şehitlerimizin üzerindeki yeşil bitki örtüsünün (4 bin 49 hektar) yanıp kül olduğu, Orman Bölge Müdürü Talat Göktepe’nin görev şehidi olarak can verdiği “25 Temmuz 1994’ Büyük Orman yangını sonrası Çanakkale ormanları daha sıkı korunmaya başlandı.
Orman Bakanlığı Gelibolu yangınından sonra her yıl yangın sezonunda Çanakkale’ye helikopter tahsis etti, ekip sayılarının arttırılması dahil dozer gibi araç tahsisinde cömert davranıldı, araç girmesi için orman yolları kurulumuna daha ağırlık verildi. Adeta tarihten ders çıkarmaydı bunun adı.
İNSAN ELİYLE YAKILIYOR
Kimi zaman yetersiz kalındı Erenköy sırtları gibi başka yerlerdeki ormanları da kaybettik ancak yıllar içinde ehil olmayan bürokratların yerine liyakat sahibi bölge müdürleri getirildi ve yeşil bitki örtüsü kaybımız azaldı. Örneğin 2017 yangın sezonunda şu ana kadar Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü 254 yangına müdahale etti , yıllık orman kaybımız yaklaşık 300 hektar civarına düştü. Gönül ister ki hiç kayıp yaşanmayan bir yıl olsun ancak şu da bir gerçek ki, ormanları koruma konusunda vatandaş olarak yeterli bilince sahip değiliz çünkü istatistikler çıkan yangınların insan kaynaklı olduğunu apaçık ortaya koyuyor.
2017 KRİTİK YIL
Aşırı sıcaklık ve rüzgar nedeniyle aslında 2017 yılı tüm Türkiye genelinde kritik bir eşikten geçiyor. En küçük ihbarda dahi hemen helikopterler havalanıyor, gözlem kulelerinde görev yapanlar uyarılıyor ve ekip sevklerinde bir saniyenin dahi önemi vurgulanıyor. Hava şartlarının kritik olduğu günlerde vatandaşlar yaktığı ateşi (tarla-bahçe-ağıl temizliği, piknik, sönmemiş sigara izmariti) rüzgar olduğu için kaçırıyorlar ve Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü yangınla mücadele saha ekiplerinin müdahale etmesi gereken çok sayıda yangın ortaya çıkıyor.
SAHANIN HER YERİNDE
Sezonluk işçi olarak orman teşkilatında görev yapan bir işçi saha gözlemlerini şöyle paylaşıyor “254 tane yangının çoğu vatandaşlar tarafından yakılmış, ama kontrolden çıkmış ateşlerdir. Kontrol edilen kaç tane onu bilmiyoruz. Biz sadece kontrolden çıkmış yangınlara müdahale ediyoruz. Çünkü bunlar ormana sirayet ediyor. Mesela bu yıl Çanakkale’de 36 tanesi ormana sirayet etti. Diğerlerine ormana girmeden müdahale edebildik. Cam parçası gibi ufak şeylerden de yangın çıkıyor ama en büyük sorunumuz insan kaynaklı dikkatsizlik. Yangınların yüzde 90’ı insan kaynaklıdır. Doğal etkenlerden çıkan yangın sayısı az . Kontrolden çıkan yangınlarda rüzgarlı havalarda olduğu için bunlar bizim için çok büyük risk. Ormanın içerisine ekipler dağıtılmış durumda, sizler de her arazide ekip görebilirsiniz.Yangınla mücadelede dünya da, diğer ülkeler de, bizim gibi çalışıyor ama biz toplum ve ülke olarak daha fedakar çalışıyoruz. Farkımız biz devletimizi, milletimizi seviyoruz.
CEZALAR AĞIR
Yaptığımız araştırmalarda; orman yangınlarıyla ilgili helikopter ve diğer mücadele için harcanan para şuana kadar 400 bin lira. Yangınla mücadelenin ne kadar pahalı bir maliyet oluşturduğunu ifade etmeye sanırız bu örnek yeterli. Tabi bir de bunun cezai yaptırımları var. Öyle az buz değil. Mesela 2013’te Gelibolu’ da 300 hektar alan yandı, yangının söndürülmesinin maliyeti de dahil kişiye tam 2 milyon Türk Lirası ceza kesildi. Bilinçli insan olarak şunu temenni etmeden geçemiyoruz “Keşke hiç yangın çıkmasa. O zaman yangın ekipleri de olmaz, vergilerimiz de devletimizin kasasında kalır, insan odaklı faaliyetler için farklı işlere harcanır. Tabi milyonlarla ifade edilen cezalarla da hiçbir insanımız karşı karşıya kalmamış olur. İnşallah bu bilince kısa sürede sahip oluruz”
RAKAMLARLA ORMAN
Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü’nün uhdesinde sorumlu olduğu tam 586 bin hektar ormanlık alan bulunuyor. Bu kadar büyük ve geniş alanı kontrol etmek, acil durumlarda kullanılmak üzere 52 tane su toplama çukuru, 99 tane gölet ve baraj bulunuyor. Bakım ve ağaçlandırma çalışmaları, üretim ve kesim olarak ortalama 500 bin metre küp alanda faaliyet yürütülüyor. Bakanlığın ve dolayasıyla devletin kasasına bu faaliyetlerden her yıl ortalama 5 milyon Türk Lirası civarında para giriyor. Tabi bu rakam döner sermayenin kar-zarar bilançosu verilerinden oluşuyor. Özel bütçe yani yangınla mücadele ve ekipman için bakanlık desteği bulunuyor. 2500 km civarında yangın emniyet yolu bulunan Çanakkale’de her yıl ortalama 50’şer kilometre yangın emniyet şeridi ilave ediliyor. Çalışan işçilerimizin yüzde 30’u daimi, yüzde 70’i mevsimlik genel işçiler. Buna ormanların doğal işçisi olarak kabul edilen domuz, ayı, karınca gibi doğada yaşayan hayvanlar dahil değil.
GÜNAH KEÇİSİ ORMANCI DEĞİL
Bir de Çanakkale’de son zamanlarda çok tartışılan kesimler. Madencisi, termikçisi, rüzgar gülü v.s her işte ormancı günah keçisi ilan ediliyor. Halbuki kesim izinlerine gelene kadar birçok kurumun oluru alınıyor. Ormancının ‘izin vermiyorum’ deme gibi lüksü yok çünkü söz konusu kesimlere izin vermeyen ormancı yargılanıyor ve tazminat ödeme gibi ağır yaptırımla karşılaşması işten değil. Birey olarak kendi kendimize şu soruları sormamız gerekmiyor mu “Biz vatandaş olarak ormana ne kadar sahip çıkıyoruz? Göstermelik iki fidan dikmekle orman sevgisi oluşuyor mu insanın kendisinde? Temizlik adına yaktığımız ateşin ne kadar riskli olduğunu hiç düşünüyoruz mu? Geçici heves olarak piknik ateşinin kontrol edilemeyip büyük bir faciaya dönüşeceğini hiç hesaba kattık mı? Ormanın yanından geçerken söndürülmemiş sigara izmaritinin nelere mal olabileceğini hiç düşündük mü?”
MEHMET CELEN