Birçok aile, çocuklarının dikkat dağınıklığı, çabuk sıkılma, aşırı hareketlilik ve okulda öğretmenlerinden gelen şikayetler nedeniyle endişe yaşıyor. Bu durum, ailelerin aklına “Çocuğum hiperaktif mi?” sorusunu getiriyor. Uzman Klinik Psikolog Müjde Yahşi, her hareketli çocuğun hiperaktif olmadığını vurgulayarak, konuya ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.
DEHB Nedir?
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), genetik ve nörobiyolojik temelli bir rahatsızlık olup dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik olmak üzere üç temel belirti grubuna sahiptir. DEHB yalnızca çocuklarda değil, ergenlerde ve yetişkinlerde de görülebilir.
Bu tanının konulabilmesi için belirtilerin 12 yaşından önce başlaması, en az iki farklı ortamda (ev, okul, iş vb.) gözlemlenmesi, sosyal ya da akademik yaşam kalitesini etkilemesi, başka bir ruhsal bozuklukla karıştırılmaması ve belirtilerin en az 6 aydır devam etmesi gerekir.
DEHB Belirtileri Nelerdir?
DEHB’li çocuklar genellikle dikkat toplamada, dinleme ve görev tamamlama gibi konularda zorlanırlar. Sıralarını beklemede sabırsızdırlar, çok konuşurlar, unutkandırlar, sık sık eşyalarını kaybederler ve elleri ayakları kıpır kıpırdır. Ders sırasında oturmaları gereken yerde durmakta güçlük çeker, sınıfta amaçsızca dolaşabilirler.
Hareketli Her Çocuk Hiperaktif Değildir
Müjde Yahşi’ye göre, normal hareketlilik ile aşırı hareketlilik arasında belirgin farklar bulunur. Normal hareketli çocuklar amaca yönelik, uyumlu davranışlar sergilerken; aşırı hareketli çocukların davranışları daha çok kontrolsüz ve amaçsızdır. Normal çocuklar stresli durumlarda daha hareketli olurken, aşırı hareketli çocuklar dikkat gerektiren ortamlarda daha da huzursuz hale gelirler.
DEHB’li Çocukların Güçlü Yönleri de Var
Yahşi, DEHB’li çocukların yalnızca zorluklarıyla değil, güçlü yönleriyle de tanınmaları gerektiğine dikkat çekti. Bu çocukların meraklı, enerjik, sempatik, empatik ve sosyal yönlerinin gelişmiş olduğunu belirtti. Risk almayı sevmeleri ve adalet duygularının güçlü olması da dikkat çeken özellikleri arasındadır.
Aile ve Öğretmenlere Öneriler
DEHB’li çocuklarla iletişimde övgü yerine takdir ifadeleri kullanılmalı: “Sen dahisin” yerine “Çaba gösterdiğini görüyorum” gibi ifadeler tercih edilmeli. Elektronik cihazların kullanımına sınır getirilmeli. Şiddet içeren videolar ve oyunlar DEHB belirtilerini artırabilir. Ceza ve engellemeler yerine, dikkat çeken alanlara yönlendirme yapılmalı. Etiketlemeden kaçınılmalı; çocuk “yaramaz” ya da “sorunlu” gibi sıfatlarla anılmamalı. Güven duygusu her zaman hissettirilmelidir.
Erken Tanı ve Uzman Desteği Önemli
DEHB tanısı ne kadar erken konulursa, tedavi süreci o kadar başarılı olabilir. Bu nedenle öğretmenler ve ebeveynlerin çocuklarını iyi gözlemlemesi ve gerektiğinde uzman desteği alması büyük önem taşımaktadır.
Kaynak: Haber Merkezi