Yurt Madenciliği Geliştirme Vakfı Başkanı Prof. Dr. Güven Önal, Kaleninsesi Gazetesi tarafından hazırlanan Çanakkale’nin Değerleri programına katıldı. Önal, katıldığı programda madenler hakkında önemli bilgiler verirken, aynı zamanda Çanakkale bölgesinde bulunan madenlerden gerektiği gibi faydalanılır ve bu madenlerin üretime açılırsa Çanakkale’de kişi başına düşen milli gelirin 20-30 bin dolar olacağını söyledi.
Kaleninsesi Gazetesi tarafından; yaşadığımız toprakları tanımak, tanıtmak amacıyla ‘Çanakkale Değerleri’ adı ile hayata geçirilen yeni programın ilk konuğu Yurt Madenciliği Geliştirme Vakfı Başkanı Prof. Dr. Güven Önal oldu. Çanakkale’nin maden değerlerinin konuşulduğu ilk program dikkat çekti. Çanakkale bölgesinde bulunan madenler ile ilgili önemli konuların ele alındığı programda konuşan Yurt Madenciliği Geliştirme Vakfı Başkanı Prof. Dr. Güven Önal, Çanakkale’nin madenleri hakkında değerlendirmelerde bulundu. Önal; “Çanakkale denildiği zaman Türkiye’de Biga Yarımadası gelir. Biga Yarımadası’nda Türkiye’nin en önemli maden kaynakları var. Şöyle ki binlerce yıl geriye gidersek burada kurulan bütün medeniyetlerin iyon medeniyeti vs. temel yerleşim alanları buralardır ve o zamanlar madenlere yakın yerlere yerleşim alanı kuruluyordu. Örneğin Türkiye’de bugün nerede antik bir kent varsa onun hemen yakınlarında bir altın madeni vardır. Altın madeni olan yerde antik kentler kuruluyor ve birçok kentinde ulaşım için denize yakın olan yerlerde kurulduğunu görüyoruz. Çanakkale içinde de bir dolu antik kent var ve de bu antik kentlerin yakınında da mutlak altın madeni var. Bu altın madenlerinin bir kısmı bulunmuştur, işliyordur bir kısmı ise hala bulunmamıştır. Bunun dışında tabi çağlara isim veren demir çağı, bakır çağı, tunç devri gibi madenlerde bu bölgede var. Türkiye’nin bugün en önemli madenlerinin bulunduğu yer Biga Yarımadası onun da büyük bir çoğunluğu Çanakkale ili sınırları içinde” dedi.
“Çanakkale’nin ilçelerine bakarsak; Ayvacık, Ezine, Bayramiç, Lapseki, Biga, Çan, Yenice ve Eceabat var, bu ilçelerin sınırlarında değişik madenler var” diyen Önal; “Bugüne kadar Çanakkale bölgesinde tespit edilen madenler: Altın, gümüş, kurşun, çinko, kömür, bakır, molibden, volfram, nadir toprak elementlerini içeren madenler ve bir dolu endüstriyel minareler. Bunların içerisinde kil, kuals, kalsit, kalker, andezit, feldspat, bazalt, granit, siyenit ne varsa hepsini sayabiliriz. Çünkü volkanik bir oluşum cıva, hatta toryum ve uranyum gibi nükleer alanda kullanılan madenler de var” şeklinde konuştu.
“Bölge madencilik açısından son derece önemli”
Bölgenin hem maden açısından hem de diğer çevresel yapısından dolayı çok önemli bir bölge olduğunu ifade eden Önal; “Bu madenlerden ne kadarı işletiliyor diye sorarsak Biga Yarımadası’nda şu an işletmede olan kurşun-çinko maden sayısı 5 Agrega dediğimiz beton hammaddesi işleyen 14 tane işletme var. Kalker-kalsit 3, diğer endüstriyel mineraller 12, altın-gümüş 4 tane ve bunların haricinde 3 tane kömür, 2 tane bakır. Bir tanesi bakır molibden’dir yakın zamanda kapandı zannediyorum rezerv bittiği için diğeri de bakır-demir madenidir işleyen. Şu an bilgimiz dâhilinde bölgede 45 tane işleyen maden var. Bunların kapasiteleri değişik, şimdi çimento fabrikaları var örneğin bu fabrikaların tüm hammaddeleri bölgeden elde ediliyor. Seramik fabrikaları da aynı şekilde hammaddelerini bölgeden elde ediliyor. Dolayısıyla bu fabrikaların çevrelerinde küçük çaplı ocaklar var ama bunlar sayıya dahil değildir. Görüldüğü gibi Biga Yarımadası, Türkiye’nin adeta maden kaynaklarının yataklandığı bir bölge oluyor ve buda Çanakkale içinde oluyor. Muhtemelen Çanakkale’nin ismi de bu seramik sanayinden geliyor. Dolayısıyla bölge madencilik açısından son derece önemli, Çanakkale bölgesinin önemli olmasının bir diğer sebebi çevresel yapısı, Kazdağları, ormanların bölgede ki varlığı buralarda tabi Türkiye’nin nefes aldığı yerler. Sit alanları var önemli bir ölçü de ve Milli parklar var. Bu nitelikleriyle de ülkemizin nadir bölgelerinden birini oluşturuyor.” diye konuştu.
“Madenleri işlerken çevremizi de en üst düzeyde korumalıyız”
“Maden olmazsa sanayi de olmaz diyen. Aynı zamanda bu madenler işlerken çevremizi ve çevremizi de en üst düzeyde korumalıyız” diyen Önal; “Tabi ki her birinin kendi ölçüsünde bir değeri var şöyle ki, madenler biliyorsunuz ki sanayinin temeli, yani madenlerinizi işletmeden sanayi kuramazsınız. Ormanlar ve bitkisel yapı da doğanın zenginliği insanın zenginliğidir. Burada bütün bunları yaparken dengeleri korumak şart. Kanunlara göre, maden kanuna göre de milli parklar sınırı içinde olan yerlere ve sit alanları çevresinde, su havzalarına maden ruhsatı verilemez, mümkün değil yasaya aykırı. Burada verilen maden ruhsatları bu sınırların dışarısındadır mutlaka. Ama tabi ki orman bölgesi olabilir, tarım alanı olabilir burada önemli olan şudur, İnsan sağlığı, çevre sağlığı ön planda tutularak bunların değerleri arasında bir dengeleme yapmak ve de hangisi daha ağır basıyorsa o yöne yönelmek. Yani madenlerimizi işletmeyelim diye bir şey düşünülemez ama Türkiye’de böyle bir problemde var. Bunu biz şöyle yorumluyoruz, bu propagandanın belli ateşlemeleri var ve bazen biz de bir tabir vardır bölgede ki halk kendisine ekonomik bir değer kazandıracak, cebine para sokacak olaylara karşı davranışlarda buluna biliyor yanlış yönlendirmelerle. Madenlerimiz varsa madenleri işletmeliyiz ama madenleri işlerken çevremizi de en üst düzeyde korumalıyız. Bu dünyanın standart’ıdır bizimde buna uymamız gerekiyor. Nitekim kanunlarımızda var Çevre Kanunu’nun gerekleri yerine getirilerek bir yerde bir maden işletmesi açılabilir. Burada şu var bir güvensizlik ortamı oluşmuş çevre mevzuatı uygulandığı halde halkımız birtakım algı yönetimleriyle kendi çıkarına karşı durabiliyor, bu her yerde olan bir olay.” ifadelerini kullandı.
“Maden kapansa bile ekonomik değerini kaybetmez”
Madenlerin ekonomik değerini kaybetmediğini dile getiren Önal şu şekilde konuştu; “45 tane maden şu anda işliyor ve bunların önemli katkısı var. Türkiye’nin önemli seramik sanayi bu bölgede yer alıyor. fayans, parke gibi ürünler önemli ölçüde bu bölgede üretiliyor bu da Türkiye’nin önemli ekonomik kaynaklarından biri. İkincisi bölgede kömür varlıkları var ve hala çalışır halde olan kömür enerji santralleri var dolayısıyla buradan da ülkenin enerjisine önemli katkı sağlanıyor. Çalışan altın-gümüş madenleri var bunlar da çok büyük bir katma değer sağlıyor Türkiye’ye. Diğer bütün madenlerin bölgenin ekonomisine büyük katkıları var. Bu katkı daha fazla olamaz mıydı, olabilirdi. Bizim maden aramacılığımız yeterince gelişmediği ya da yeterince aramalar yapılmadan maden işletmelerine başlandığı için rezervler küçük gibi görünüyor aslında öyle değil, hiçbir maden işletmesi zaman içerisinde kapanmıyor. Yani, maden bitti diye kapanmıyor. Ekonomisi bitebiliyor madenin yani ekonomik olarak dünyada ki fiyatları düşüyor. Mesela bölgede civa madeni var ve civa madeni yıllarca çalıştı. Bugün çevresel nedenler ile civa madenleri bütün dünyada kapandı, Türkiye’de de kapandı. O maden de kapandı ama hala orada o ekonomik değer duruyor.”
“Önemli ölçüde nadir topraklar var”
Bölgede hala bulunmamış madenler olduğunu dile getiren Önal; “Assos ve Bozcaada’nın karşılarına düşen bölgelerde önemli ölçüde nadir topraklar var bunların hiçbiri işlemiyor bugün araması bile yapılmamış durumda Türkiye’de. Türkiye’nin çok önemli bir bölgesi, maden değerleri var, doğal değerleri var; ormanı var, kaplıcaları var, seramik sanayi var, denizi var her şeyi var. Bölge bana sorarsanız Türkiye’nin en zengin bölgesi, bütün bu değerleri oluşturduğu zaman ortalama batı Anadolu’da kişi başına düşen milli gelir 8-9 bin dolar ise Çanakkale’de 20-30 bin dolar olur eğer bunlardan gerektiği gibi faydalanılır, bunlar üretime açılır ise” dedi.
Enishan Keskin