Amerika Birleşik Devletleri'nde hava ulaşımını etkileyen son kesinti, ülkenin havacılık altyapısının güvenilirliği konusunu yeniden tartışmaya açtı. FAA'nın ülke genelindeki havalimanlarında kalkışları durdurması, geçmişte yaşanan benzer olayları da gündeme getirdi. 2023 yılında NOTAM sisteminde meydana gelen arıza nedeniyle uçuşlarda aksama yaşanmıştı. 2026'daki olayda ise hava trafik kontrol merkezlerinin iletişim ve radar sistemlerinde kararsızlık ortaya çıktı.
ABD'de 11 Eylül'den sonra uçuşlar kaç kez durduruldu?
11 Eylül 2001 saldırılarının ardından ABD hava sahasında olağanüstü güvenlik önlemleri uygulanmış ve sivil uçuşlar ülke çapında durdurulmuştu. Bu tarihten sonra tüm ülkeyi kapsayan kalkış durdurma kararları son derece sınırlı sayıda yaşandı. 2023 yılında FAA'nın NOTAM sisteminde meydana gelen teknik arıza nedeniyle ülke genelinde iç hat kalkışları geçici olarak askıya alındı.
13 Kasım 2026'da yaşanan son olayda ise hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim kesintisi nedeniyle ülke genelinde kalkışlara ara verildi. Böylece 2023'teki olaydan sonra yeniden geniş kapsamlı bir durdurma kararı alınmış oldu. Bu tür uygulamalar, hava trafiğinin güvenli biçimde yönetilemediği veya sistemlerin yeterli güvence sunmadığı durumlarda devreye sokuluyor.
2023 yılında ABD'de uçuşlar neden durdurulmuştu?
2023 yılının ocak ayında FAA'nın pilotlar ve havayolu şirketleri için uçuş güvenliği duyurularını yayımladığı NOTAM sisteminde teknik arıza yaşandı. Sistem, uçuş ekiplerine pist kapatmaları, hava sahası kısıtlamaları ve güvenlik açısından önemli diğer bilgileri iletiyor. Arızanın ardından FAA, ABD genelindeki iç hat kalkışlarını geçici olarak durdurdu.
O dönemde yaşanan sorun yaklaşık 90 dakika içinde giderildi ve kalkışlar yeniden başladı. Yapılan incelemede, sistemdeki kritik dosyaların yanlışlıkla silinmesinin arızaya yol açtığı açıklandı. 2026'daki kesintinin nedeni ise farklıydı. Bu kez hava trafik kontrol merkezlerindeki iletişim ve radar altyapısında veri yoğunluğuna bağlı kararsızlık yaşandı.
2026'daki arızanın nedeni neydi?
Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, 13 Kasım günü saat 15.36 civarında kontrol merkezlerinin radar ve iletişim sistemlerinde sorun başladığını belirtti. Anahtar cihazlar ve yönlendiriciler aşırı veri yükü nedeniyle tutarsız bilgiler üretince uçuş güvenliği açısından kalkışların durdurulmasına karar verildi. FAA, uçakların havalanmasını geçici olarak engelleyerek sistemin yeniden düzenlenmesini sağladı.
İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, kesintinin siber saldırı olduğuna ilişkin kanıt bulunmadığını açıkladı. Yetkililer, teknik arızanın nedenlerini araştırırken eski altyapının yenilenmesi gerektiğini de gündeme taşıdı. Duffy, hava trafik kontrol sisteminin modernizasyonu için yaklaşık 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacından söz etti.
Son kesintide yolcular nasıl etkilendi?
13 Kasım'daki arıza nedeniyle binlerce sefer iptal edildi veya ertelendi. FlightRadar24 verilerine göre 6 bin 600'den fazla uçuş iptal edilirken yaklaşık 8 bin 600 uçuşta gecikme yaşandı. Havalimanlarında bekleyen yolcuların yanı sıra aktarma bağlantıları bozulan kişiler de yeni seyahat planı yapmak zorunda kaldı.
FAA'nın kalkış durdurma kararını kaldırmasıyla ABD hava sahası 14 Kasım Türkiye saatiyle 04.15'te yeniden açıldı. Ancak uçakların ve mürettebatın farklı noktalarda bulunması nedeniyle seferlerin normale dönmesi zaman aldı. Bu olay, ABD'de hava trafik kontrol sistemlerinin teknik güvenilirliği ve altyapı yenileme ihtiyacını yeniden gündeme taşıdı.
