Cumhuriyet Bayramı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilan edildiği 15 Kasım 1983’ten bu yana her yıl kutlanıyor. Kıbrıs Türk halkının uzun yıllar süren mücadelesinin ardından gelen bu tarihi ilan, adada yaşanan siyasi ve askerî gelişmelerin sonucunda gerçekleşti. Sürecin önemli dönüm noktalarından biri olan 20 Temmuz 1974’teki Kıbrıs Barış Harekâtı, adanın geleceğini değiştiren gelişmelerin başlangıcı oldu. Türkiye'nin gerçekleştirdiği ve iki aşamada tamamlanan harekâtın ardından, 13 Şubat 1975’te Rauf Raif Denktaş’ın öncülüğünde Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu. Böylece Kıbrıs Türk halkı, kendi yönetimini oluşturduğu yeni bir döneme girdi.

Aradan geçen sekiz yılın ardından, 15 Kasım 1983’te Lefkoşa’da tarihi bir karar alındı. Dönemin Kıbrıs Türk Federe Devleti Başkanı Rauf Raif Denktaş ve Başbakan Mustafa Çağatay’ın görevde olduğu dönemde olağanüstü toplanan Meclis, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ve Bağımsızlık Bildirgesi’ni oy birliğiyle kabul etti. Bu kararla Kıbrıs Türk halkının bağımsız bir devlet kurma iradesi dünyaya duyuruldu.

Bugün kuruluşunun 43’üncü yıl dönümü kutlanan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne giden yolun en önemli tanıklarından biri de 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı’na katılan askerler oldu. O günlerde yaşananlar, harekâta katılan gazilerin hafızalarında yıllar geçse de canlılığını koruyor. Çanakkale Muharip Gaziler Derneği Başkanı Erol Günaydın da harekât öncesinde yapılan askerî hazırlıklardan Girne’deki çıkarmaya, cephede yaşananlardan unutamadığı savaş anılarına kadar pek çok hatırasını Kaleninsesi Gazetesi’ne anlattı.

Çıkarma için özel birlikler hazırlandı

Astsubay olarak görev yaptığı dönemde Kıbrıs için hazırlanan 39. Tümen'de bulunduğunu belirten Günaydın, harekât öncesinde uzun süren askerî hazırlıklar yapıldığını söyledi. Çıkarma gemilerinin yetersizliğinin önemli bir sorun olduğunu anlatan Günaydın, dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Semih Sancar Paşa ile Marmaris'te yaşadığı konuşmayı hatırlattı.

Sancar Paşa'nın kendisine araçları taşıyacak gemi olup olmadığını sorduğunu belirten Günaydın, “Marmaris'teki iskeleye gittin mi? Senin bu araçları koyacak gemi var mı orada?” diye sordu. Ben de gemi olmadığını söyledim. Bunun üzerine, 'E neyle gideceğiz, sandallarla mı Kıbrıs'a çıkacağız?' dedi. O konuşmada çıkarma için yeterli gemimizin bulunmadığını daha net anladım” ifadelerini kullandı.

Birliklerde çıkarma eğitimlerinin de yoğun şekilde sürdürüldüğünü aktaran Günaydın, gerçek gemilerin ölçülerine uygun beton maketler hazırlandığını belirterek, “Her bir birlikte 5-6 tane bulunuyordu. Askerlerimize araçlarını bu gemilere nasıl yükleyeceklerini, nasıl yerleştireceklerini ve çıkarma sırasında nasıl hareket edeceklerini öğretiyorduk. Eğitimler tamamen Kıbrıs'a çıkarma harekâtına yönelikti” dedi.

Girne'de ateş altında karaya çıktılar

Harekât başladığında önce amfibi birliklerin karaya çıktığını, ardından kendi birliklerinin çıkarma gemileriyle Girne'ye ulaştığını anlatan Günaydın, karaya çıkış sırasında ateş altında kaldıklarını söyledi.

O anları anlatan Günaydın, “Deniz birliklerimiz, denizin dibini tarayarak ilerledi. Arkadaşlarımızdan Ahmet Bey de ilk çıkarmayı yapanlar arasındaydı. Ardından biz de birliklerimizle birlikte çıkarma gemileriyle Girne'deki çıkarma bölgesine ulaştık. Oldukça küçük bir alandan, ateş altında karaya çıktık ve ileriye doğru ilerlemeye başladık” diye konuştu.

Harekât sırasında paraşütçü birliklerinin de zorlu koşullarda görev yaptığını belirten Günaydın, paraşütlerin yetersiz olduğunu ve kullanılan paraşütlerin yeniden toplanarak askerlerin tekrar atlayış yaptığını anlattı. Birkaç gün boyunca bölgede çatışmaların sürdüğünü kaydetti.

Haberleşme kesildi, kendi gemilerini vurdular

Harekâtın en önemli sorunlarından birinin haberleşme olduğunu vurgulayan Günaydın, dağların yüksek noktalarına kurulan antenlerin ele geçirilmesiyle iletişimin kesildiğini söyledi. Yaklaşık bir gün boyunca haberleşme sağlayamadıklarını belirten Günaydın, bu kesintinin ciddi sonuçlara yol açtığını ifade etti.

“Rum komando birlikleri, dağın tepesindeki antenlerimizi ele geçirince iletişim kesildi. Yaklaşık bir gün boyunca haberleşme sağlayamadık. Bu iletişimsizlik nedeniyle kendi gemimizi kendimiz vurduk. Antenin bulunduğu yerde altı askerimiz ve bir astsubayımız şehit oldu. Daha sonra yeniden anten kuruldu ve yaklaşık bir günlük kesintinin ardından iletişim tekrar sağlandı” diyen Günaydın, yaşananların haberleşmenin harekât açısından ne kadar hayati olduğunu gösterdiğini belirtti.

“Savaşın bitmesi, katliamların sona erdiği anlamına gelmiyordu”

13 yaşında evlendirildi, 4 çocuğuyla hayata tutundu, şimdi tek isteği evlatlarının okuması
13 yaşında evlendirildi, 4 çocuğuyla hayata tutundu, şimdi tek isteği evlatlarının okuması
İçeriği Görüntüle

Birliklerin ilerlediği bölgelerde ağır manzaralarla karşılaştıklarını anlatan Günaydın, özellikle Değirmendik ve Mağusa çevresinde yaşadıklarının hafızasında yer ettiğini söyledi. Köylerde çok sayıda sivilin hayatını kaybettiğini belirten Günaydın, sıcak hava nedeniyle cenazelerin kaldırılmasının dahi güçleştiğini ifade etti.

Birinci harekâtın ardından barış sağlanmasına rağmen saldırıların devam ettiğini aktaran Günaydın, diğer bölgelerde kalan Türk vatandaşlarına yönelik saldırıların ikinci harekâtın nedenlerinden biri olduğunu söyledi. İlk harekâtın ardından birliklerin belirlenen bölgelere yerleştiğini, ikinci harekâtta ise Lefkoşa'dan Güzelyurt ve Mağusa yönüne ilerlediklerini belirtti.

Günaydın, “Birinci harekât iki gün sürdü. İkinci harekât da iki gün devam etti. Ancak bu süreçte gece gündüz çalışıldı. İlk harekâtta çıkarmamızı gerçekleştirdik ve birliklerimiz belirlenen bölgelere yerleşti. Ardından barış yapıldı. Fakat barışın ardından da katliamlar devam etti. Diğer tarafta kalan vatandaşlarımızdan haberler alıyorduk. Onların öldürüldüğünü öğreniyorduk. İkinci harekâtın yapılmasının nedenlerinden biri de buydu” dedi.

Harekâtın sona ermesinin yaşanan acıları ortadan kaldırmadığını vurgulayan Günaydın, “Savaşın iki günde sona ermesi, katliamların da sona erdiği anlamına gelmiyordu. Harekâtın ardından da orada kalan insanlarımız öldürülmeye devam edildi” ifadelerini kullandı.

“Cumhuriyetimizi ilerleterek orada yaşatmamız gerekiyor”

Emeklilik döneminde çocuklarının eğitimi nedeniyle üç yıl Mağusa'da yaşadığını belirten Günaydın, bu süreçte Kıbrıs'ı yakından tanıdığını ve misafirlerine tarihî bölgeleri gezdirerek yaşananları anlattığını söyledi. Özellikle gençlerin adanın geçmişini ve verilen mücadeleyi öğrenmesi gerektiğine dikkat çekti.

KKTC'nin kuruluşunu önemli bir kazanım olarak değerlendiren Günaydın, uluslararası alanda tanınma konusunda yaşanan sorunlara da değindi. “Cumhuriyetimizin ilan edilmesi önemliydi. Ancak bugün cumhuriyeti tanıyan ülke sayısı hâlâ çok sınırlı. Türkiye dışında hiçbir ülke KKTC'yi tanımadı. Bu nedenle o taraftaki politikaların daha hızlı yürütülmesi gerekiyor. Cumhuriyetimizi ilerleterek orada yaşatmamız gerekiyor” dedi.

Çanakkale ile Kıbrıs arasındaki bağların sürdürülmesi için dernek olarak çalışmalar yaptıklarını belirten Günaydın, bayramlarda adaya gittiklerini ve Kıbrıs'taki belediyelerle iletişimlerini devam ettirdiklerini söyledi. “Kıbrıs'la bağlarımızı sürdürmeye çalışıyoruz. Sürekli gidip orada görünmek, bağlarımızı canlı tutmak ve insanlarla bir arada olmak için çaba gösteriyoruz” ifadelerini kullandı.

Günaydın, sözlerini Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kuruluş yıl dönümünü kutlayarak tamamladı: “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin 43'üncü kuruluş yıl dönümünü kutluyorum. Cumhuriyetimizin ilelebet yaşamasını, daha da güçlenerek yoluna devam etmesini diliyorum. Kıbrıs Türk halkının Cumhuriyet Bayramı kutlu olsun.”

Muhabir: Esra Nur Çay