Bir insanın hayatını kaybetmesinin ardından başka insanların yaşamına devam edebilmesi, organ bağışının taşıdığı en büyük anlamlardan biri. Organ nakli bekleyen binlerce hasta için zamanla yarışılırken, bir bağış kararı yalnızca bir hastaya değil, onun ailesine ve sevdiklerine de yeniden umut olabiliyor. Türkiye’de organ bağışı konusunda toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğine dikkat çeken gazeteci Kemal Yücel, hem yaşadığı kişisel kayıpları hem de yıllardır sürdürdüğü çalışmalarını Kaleninsesi Gazetesine anlattı.
Her yıl 3-9 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilen Organ Bağışı Haftası’nın önemine değinen Yücel, organ bağışının belirli gün ve haftalarla sınırlı tutulmaması gerektiğini vurguladı. Hastanelerde organ nakli bekleyen hastaların yaşam mücadelesine yakından tanıklık ettiğini belirten Yücel, organ bağışının süreklilik gerektiren toplumsal bir sorumluluk olduğuna işaret etti.
“Organ bağışı konusu yılın belirli günlerine ve haftalarına sığdırılmamalı” diyen Yücel, Türkiye’de organ bağışı sisteminin de yeniden ele alınması gerektiğini savundu. Organ bağışında bireyin kendi iradesinin esas alınmasını isteyen Yücel, bu konuda yıllardır Meclise sundukları bir teklif bulunduğunu belirterek, rızaya dayalı sistemin değiştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Yücel, kendi durumunu örnek göstererek, “Ben donör ailesiyim ve aynı zamanda donörüm. Birey olarak hür irademle organ bağışı yaptım ve bildirimde bulundum. Bununla ilgili organ bağışı kartını da aldım. Hatta e-Nabız'da da bu sistem var. Tüm bunlara rağmen aile bireylerim onay vermezse organ bağışı gerçekleştirilmiyor. İstediğimiz şu: Benim rızamla, hür irademle almış olduğum karar geçerli kılınsın” sözleriyle sistemdeki değişiklik talebini dile getirdi.
Bir bağışla dokuz kişiye yaşam şansı
Organ bağışının önemini yalnızca nakil bekleyen hastaların sayısıyla değerlendirmenin yeterli olmadığını belirten Yücel, her bağışın ardında yeniden yaşama tutunmayı bekleyen insanların bulunduğunu söyledi. Kadavradan organ bağışlarının artırılmasının önemine dikkat çeken Yücel, canlıdan yapılan nakiller ile kadavradan yapılan nakiller arasındaki farkın da toplumsal farkındalık çalışmalarında anlatılması gerektiğini ifade etti.
“Canlıdan bağış, bir kişinin yalnızca bir organını bağışlaması demektir. Ya karaciğerdir ya da böbrektir. Ancak kadavradan organ bağışı gelişir ve yaygınlaşırsa dokuz kişiye yaşam olacaktır” diyen Yücel, beyin ölümü gerçekleşen bir kişinin organlarının bağışlanmasıyla yaklaşık dokuz insanın hayata tutunabileceğini belirtti.
Yücel, “Dokuz kişi hayata tutunuyor. Yani dokuz yaşam… Bu, bence sadece bir sayı değil. O hastaların hepsinin bir öyküsü var. Sevdikleri, hayalleri ve umutları var. Bunların gerçekleşmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Altı yaşındaki oğlunun organları beş çocuğa umut oldu
Kemal Yücel’in organ bağışı mücadelesinin başlangıcında ise hayatının en ağır kayıplarından biri yer aldı. Meslek hayatına gazeteci olarak devam eden Yücel’in yaşamı, 30 Ocak 2013 tarihinde altı yaşındaki oğlu Ali Utku’nun rahatsızlanmasıyla değişti.
Buz pistinde kayak yaparken düşen oğlunu kontrol amacıyla hastaneye götürdüklerini anlatan Yücel, yapılan tetkiklerin ardından beyninde tümör bulunduğunun ve acilen ameliyat edilmesi gerektiğinin kendilerine bildirildiğini söyledi. Adana’da gerçekleştirilen ameliyatın ardından dokuz gün süren yaşam mücadelesini kaybeden Ali Utku’nun vefatı, ailesi için tarifsiz bir acıya dönüştü.
Ancak Yücel, aynı hastanede organ nakli bekleyen çocukları gördüğünü ve oğlunun organlarıyla başka çocukların yaşama tutunabileceğini düşündüğünü anlattı. Aile olarak aldıkları organ bağışı kararıyla Ali Utku’nun organları beş çocuğa umut oldu.
O anı anlatırken yaşadığı duyguları kelimelere dökmenin güçlüğüne dikkat çeken Yücel, “Çok büyük, unutulmayacak bir acı yaşadım. O acının içerisinde aynı hastanede nakil bekleyen çocukları görmüştüm. Biliyordum ki Utku zamansızca aramızdan ayrıldı ancak onun organlarıyla hayat bulacak başka çocuklar vardı. Bu nedenle organ bağışı yapmaya karar verdik. Utku'nun bağışlanan organlarıyla beş çocuk hayata tutundu” dedi.
Organ bağışı kararının kolay alınmadığını, özellikle evlat kaybı yaşayan bir aile için bunun son derece zor bir süreç olduğunu belirten Yücel, o an yoğun bakımda organ nakli bekleyen çocukları ve ailelerinin çaresizliğini gördüğünü söyledi.
“Evet, evladımı geri getiremeyecektim ama başka çocuklar yaşama tutunacaktı. Başka ailelerin yüreği yanmayacaktı” diyen Yücel, bu kararın hayatındaki en anlamlı anlardan biri olduğunu ifade etti.
Hiç tanımadığı hastaya karaciğerini bağışladı
Yücel’in organ bağışıyla kurduğu bağ, oğlunun organlarını bağışlamasıyla sınırlı kalmadı. Kendisi de hiç tanımadığı bir hastaya canlıdan karaciğer bağışında bulundu. Hastanın yaşama tutunabilmesi için nakle ihtiyaç duyduğunu belirten Yücel, ameliyatın gerçekleştirildiğini aktardı.
Oğlunun kaybının ardından yaşadığı ağır süreci başka çocuklara yardım ederek aşmaya çalıştığını anlatan Yücel, “Utku'ya yapamayacaklarımı başka çocuklara yapmak istedim. ‘Utku'yu yaşatamadım ama başka çocukları yaşatmam gerekiyor’ diye düşündüm” ifadelerini kullandı.
Bu düşünceyle organ ve kök hücre bağışı konusunda kampanyalar düzenlemeye başlayan Yücel, bisikletle şehir şehir dolaşarak farkındalık çalışmaları gerçekleştirdi. Altı ayrı bisiklet turu yaptığını belirten Yücel, üniversitelerde, hastanelerde, kamu kurumlarında ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarıyla bir araya geldi. Çalışmaların yalnızca organ bağışıyla sınırlı kalmadığını, kök hücre nakli bekleyen çocuklar için de kampanyalar yürüttüklerini kaydeden Yücel, bu çalışmalar kapsamında 519’uncu eşleşme haberini aldıklarını söyledi. Yücel, bir yıl önce Tekirdağ’da düzenlenen bisiklet turunda kan örneği veren bir kişinin eşleşmesinin gerçekleştiğini ve bu gelişmenin bir çocuğun daha yaşamına umut olacağını belirtti.
Yücel, “Düşünebiliyor musunuz? 519 çocuk şimdi hayatta. 519 anne baba benim gibi evlat acısı yaşamıyor” sözleriyle çalışmalarının kendisine verdiği motivasyonu dile getirdi.
Organ bağışına ilişkin kaygılar aşılmalı
Toplumda organ bağışıyla ilgili çeşitli endişelerin bulunduğunu belirten Yücel, organların ekonomik durumu iyi olan kişilere nakledileceği yönündeki algının gerçeği yansıtmadığını savundu. Oğlunun organlarının nakledildiği çocukların ailelerinin farklı meslek ve ekonomik koşullardan geldiğini anlatan Yücel, organ naklinde belirleyici olanın hastaların aciliyet ve doku uyumu sıralaması olduğunu ifade etti.
Yücel, “Organ bağışı yaptığımızda organlarımızın zenginlere nakledileceğine dair bir algı var. ‘Parası olanı yaşatırlar’ diye bir düşünce var. Hayır, böyle bir şey yok” dedi.
Organ bağışında bulunan kişilerin vücut bütünlüğünün bozulacağı yönündeki endişelere de değinen Yücel, kadavradan organ nakli sürecinde sağlık ekiplerinin son derece hassas davrandığını ve beden bütünlüğüne saygı gösterildiğini belirtti.
Organ bağışı kararının kolay olmadığını kendi yaşamından örneklerle anlatan Yücel, buna rağmen kurtarılabilecek hayatların düşünülmesi gerektiğini söyledi. Kamu kurumlarının ve toplumsal çevrelerin farkındalık çalışmalarını yıl boyunca sürdürmesi gerektiğini vurgulayan Yücel, organ bağışının yalnızca kasım ayının ilk haftasında hatırlanmasının yeterli olmayacağını kaydetti.
Türkiye’de organ nakli bekleyen yaklaşık 70 bin kişinin yaşama tutunabilmesi için bağışların önemine dikkat çeken Yücel, sözlerini şu çağrıyla tamamladı:
“Organ bağışı zor bir karar. Gerçekten zor. Ben yaşadım, biliyorum. Ama öte taraftan kurtarılabilecek hayatlar var. Onlar için, yeni yaşamlar kurtarmak için organ bağışına karar vermeleri gerekiyor. Umarım gerçekleşir ve organ nakli bekleyen yaklaşık 70 bin kişi hayatta tutulur.”
