İstanbul’un Maltepe ilçesinde 8 Ekim sabahı meydana gelen bina çökmesi, Türkiye’de eski yapıların güvenliği ve kentsel dönüşüm tartışmalarını bir kez daha gündeme getirdi. Yaşanan olayın ardından Çanakkale’deki yapı stokunu değerlendiren İYİ Parti Çanakkale İl Başkanı Prof. Dr. Harun Baytekin, kentin deprem riski, eski binaları, zemin yapısı ve dönüşüm sürecine ilişkin Kaleninsesi’ne özel açıklamalarda bulundu.
“Bir şey olmaz anlayışı felaketlere zemin hazırlıyor”
Maltepe’de deprem yaşanmamasına rağmen bir binanın kısmen çökmesinin yapı güvenliğinin yalnızca deprem anında hatırlanmaması gerektiğini gösterdiğini belirten Baytekin, yaşanan can kayıplarından duyduğu üzüntüyü dile getirdi. Baytekin, “Perşembe günü sabah erken saatlerde bir binanın üç katının çökmesi ve iki vatandaşımızın hayatını kaybetmesi hepimizi derinden üzdü. Hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, yaralılarımıza acil şifalar diliyoruz. Enkaz altında bulunan vatandaşlarımızın da sağ salim çıkarılmasını ümit ediyoruz” ifadelerini kullandı. Toplumdaki “bir şey olmaz” yaklaşımının ciddi riskler oluşturduğunu söyleyen Baytekin, “İnsanımızın kolay unutması, ‘bir şey olmaz’ gibi cesur bir duruş sergilemesi aslında felaketlere zemin hazırlıyor. Deprem uzmanları yıllardır bu konuda sürekli uyarılarda bulunuyor” dedi.
Eski binalara ayrı parantez açtı
Çanakkale’nin aktif fay sistemlerinin etkisinde bulunan bir kent olduğunu ifade eden Baytekin, yapı güvenliği konusunun kent açısından ertelenemeyecek başlıklardan biri olduğunu söyledi. Kent merkezindeki eski mahallelerde 1999 öncesinde inşa edilmiş çok sayıda yapı bulunduğunu belirten Baytekin, yalnızca zeminin değil binanın yaşı, kullanılan beton, taşıyıcı sistem ve bakım durumunun da güvenlik açısından belirleyici olduğuna dikkat çekti. “Zemin güvenli olabilir ancak tek başına yeterli değildir” diyen Baytekin, yapı kalitesinin de bilimsel yöntemlerle incelenmesi gerektiğini söyledi. Özellikle çarşı merkezinde ve eski mahallelerde bulunan yaşlı yapıların durumunun göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade eden Baytekin, kentsel dönüşümün yalnızca yeni bina yapmak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydetti.
Dönüşüm trafik ve otopark sorunuyla birlikte düşünülmeli
Çanakkale’de apartman ve parsel bazında gerçekleştirilen dönüşümlerin başka kent sorunlarını da beraberinde getirebildiğini söyleyen Baytekin, aynı alanda nüfus yoğunluğunun artmasının otopark ve trafik baskısını büyüttüğünü belirtti. Baytekin, “Parsel ya da apartman bazlı dönüşümler yapılırken sokaktaki nüfus yoğunluğu da artıyor. Bunun beraberinde ciddi bir araç parkı ve trafik sorunu ortaya çıkıyor. Allah korusun büyük bir afet meydana geldiğinde acil durum ekiplerinin bazı noktalara ulaşamaması da ayrı bir risk oluşturabilir” dedi. Kent planlamasının bina bazında değil, sokak ve mahalle ölçeğinde ele alınması gerektiğini ifade eden Baytekin, dönüşüm politikalarında ulaşım, otopark, nüfus yoğunluğu ve acil müdahale güzergâhlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
“Hak sahiplerinin anlaşamaması dönüşümü yavaşlatıyor”
Eski apartmanlarda hak sahiplerinin ekonomik koşullar veya daire büyüklükleri nedeniyle müteahhitlerle anlaşamamasının dönüşüm sürecini zorlaştırdığını belirten Baytekin, Maltepe’de yaşanan olayın eski binaların durumunun zamanında belirlenmesinin önemini yeniden gösterdiğini ifade etti. “İnsanlar dairesinin küçülmesini istemiyor, ekonomik şartlar devreye giriyor veya taraflar ortak noktada buluşamıyor. Böyle olunca bina yıllarca aynı şekilde kalabiliyor. Ancak söz konusu olan can güvenliği olduğunda meseleyi ertelememek gerekiyor” dedi.
“Darılmadan, gücenmeden binalarımızı kontrol ettirmeliyiz”
Bina sakinleri arasında çıkabilecek anlaşmazlıkların can güvenliğinin önüne geçmemesi gerektiğini söyleyen Baytekin, vatandaşlara yapılarını kontrol ettirme çağrısında bulundu. Baytekin, “Darılmaca, gücenmece olmadan her binanın sağlıklı olup olmadığının belirlenmesinde yarar var. Endişeyle oturmanın, kaygıyla uyumanın bir anlamı bulunmuyor. Önce yaşadığımız binanın güvenli olup olmadığını bilmeliyiz. Binalarımız güvenliyse canımız da güvende” ifadelerini kullandı.
