Çanakkale’nin tarımsal ekonomisinde önemli bir yere sahip olan zeytin ve zeytinyağı sektöründe hasat sezonu devam ederken üreticilerin gündemini alım fiyatları ve işçilik giderleri oluşturuyor. İYİ Parti Çanakkale İl Başkanı Prof. Dr. Harun Baytekin, Kaleninsesi Gazetesi’ne yaptığı özel açıklamalarda, geçtiğimiz yıl zirai don nedeniyle ekonomik kayıplar yaşayan çiftçilerin bu yıl ise verim artışına rağmen üretim maliyetlerini karşılayamadığını belirtti. Tarım sektörünün içinde bulunduğu ekonomik tabloyu değerlendiren Baytekin, özellikle zeytinyağı alım fiyatlarının geç açıklanmasının üretici üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Zeytinyağında fiyat belirsizliği sürüyor
Geçtiğimiz sezon zeytin ve zeytinyağı üretiminin ülkenin ihtiyacını karşılayacak düzeyde gerçekleştiğini belirten Baytekin, alım fiyatlarının üç ay sonra açıklanması nedeniyle üreticilerin ellerindeki ürünü maliyetinin altında satmak zorunda kaldığını ifade etti. Baytekin, “Bu sene verim daha iyi. Ancak üretim maliyetleri yüzde 60-70 artmasına rağmen fiyatların belirsizliği ve fiyat açıklayan birliklerin geçen senenin altında fiyat açıklamaları üreticiyi kara kara düşündürüyor. Halihazırda zeytinyağında otorite olan TARİŞ 50 lira avansla zeytinyağı alıyor. Kaç liradan alacağı belli değil. Zeytinin neredeyse yarısı toplandı, fiyat açıklaması yapmadı. Geçen sene de ocak ayında açıklama yapmıştı” dedi.
Zeytinyağının litresinde hasat maliyeti 200 liraya yaklaşıyor
Zeytin üretiminde işçilik giderlerinin ulaştığı boyuta ilişkin değerlendirmelerde bulunan Baytekin, hasat öncesinde yapılan harcamalar hesaba katılmadığında dahi toplama maliyetlerinin yüksek seviyelere ulaştığını söyledi. Baytekin, “Halihazırda zeytin toplama yevmiyesi günlük 2 bin lira civarında ve bir kişi ortalama 80-100 kilogram zeytin topluyor. Bugüne kadar yapılan masrafları bir kenara bırakın, zeytinyağının litresinin sadece toplama maliyeti 200 liraya yaklaşıyor” diye konuştu. Uluslararası piyasalardaki fiyat düşüşlerinin ve üretim fazlasının gerekçe gösterilmesine de tepki gösteren Baytekin, “Hal böyle iken üretim fazlaydı, İtalya’da, İspanya’da, Yunanistan’da fiyatlar düştüydü gerekçeleri ve dedikodularıyla vurgunculara kapı aralamanın, Türk çiftçisini mağdur etmenin, batırmaya zorlamanın bir anlamı yoktur” ifadelerini kullandı.
Verim artışı çiftçinin kazancına yansımadı
Tarımsal üretim açısından 2025 ve 2026 yıllarını karşılaştıran Baytekin, geçtiğimiz yıl narenciye ve bağ dahil olmak üzere çok sayıda meyve türünü etkileyen zirai don olaylarının üreticileri ciddi ekonomik kayıplarla karşı karşıya bıraktığını, çiftçilerin üretime devam edebilmek için ayni ve nakdi kredi kullanımında rekor kırdığını belirtti. Bu yıl yağışların ve uygun mevsim koşullarının tarımsal verimi olumlu yönde etkilediğini ancak piyasa fiyatlarının üreticinin beklentilerini karşılamadığını aktaran Baytekin, “2026 yılı Türk çiftçisinin unutamayacağı bir yıl olarak tarihe geçecek. Patates, soğan ve pamuk dışında çiftçimizin yüzünü güldüren bir ürün neredeyse yok. Hemen bütün ürünlerde oluşan piyasa fiyatları üretim maliyetlerinin çok gerisinde kaldı” dedi.
Üretici hasat giderlerini dahi karşılayamadı
Bazı tarım ürünlerinde satış fiyatlarının hasat giderlerini karşılamaya yetmediğini belirten Baytekin, kuru üzüm üretiminde yaşanan fiyat düşüşüne ve önceki sezondan devreden borçlara dikkat çekti. Baytekin, “Bırakın üretim maliyetlerini, toplama parasını bile çıkarmayan kavun, karpuz, domatesin tarlada kaldığına şahit olduk ne yazık ki. Geçen yıl kuru üzümünü 120 TL’den satan çiftçilerimiz bu sene maliyetler iki katına çıkmasına rağmen yarı fiyatına zor satabiliyor. Üstelik geçen yıldan borçları da duruyor” şeklinde konuştu.
Tarımsal kredi borcu 1,5 trilyon lirayı aştı
Üreticilerin yaşadığı ekonomik sıkıntıların bankacılık verilerine de yansıdığını ifade eden Baytekin, çiftçilerin giderek büyüyen borç yükünün tarımsal üretimin geleceği açısından ciddi risk oluşturduğunu belirtti. “Türk çiftçisi ürettikçe batıyor. Borçları her geçen gün daha da artıyor. Gıda güvenilirliği daha riskli hale geliyor. Bu durum kullanılan kredilerde de açıkça ortaya çıkıyor” diyen Baytekin, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine dayanarak 2026 yılının ikinci yarısında tarım sektörünün bankalara olan toplam nakdi kredi borcunun 1 trilyon 511 milyar TL seviyesine ulaştığını aktardı. Ziraat Bankası’nın 2026 yılı eylül sonu finansal raporuna göre çiftçi destek kredilerinin toplam tutarının 1 trilyon 166,2 milyar TL olduğunu kaydeden Baytekin, zamanında ödenemeyerek yasal takibe düşen tarımsal kredi miktarının ise 2026 yılı ortası itibarıyla 25,5 milyar TL’ye ulaştığını belirtti. Üreticinin borç yükünün banka kredileriyle sınırlı olmadığını da dile getiren Baytekin, “Kaldı ki açıklanan bu 1,51 trilyon liralık tutar banka kredilerini kapsamaktadır. Çiftçimizin bir o kadar da Tarım Kredi Kooperatiflerine, traktör, makine ekipman, tohum, ilaç ve gübre bayilerine borcu bulunmaktadır” ifadelerini kullandı.
Baytekin’den tarımsal borçlara yapılandırma çağrısı
Çiftçilerin mevcut ekonomik koşullara rağmen üretime devam etmek için mücadele ettiğini belirten Baytekin, yasal takibe düşen kredi miktarındaki artış karşısında gerekli ekonomik tedbirlerin gecikmeden alınmasını istedi. Üreticilerin borçlarının ertelenmesi ve yeniden yapılandırılması için bir an önce harekete geçilmesi gerektiğini ifade eden Baytekin, “Aksi takdirde Türk çiftçisi üretemez hale gelecektir” sözleriyle açıklamasını tamamladı.




