İtalya'da Türk Köyü: Moena

Kuzey İtalya’da Trentino bölgesinde bulunan bir köyün adı Moena. Alp Dağları’nın bir parçası olan Manzori Dağları’nın eteklerinde yer alan Fassa Vadisi’nde kurulan bu köy, İtalya’da bilinen en büyük tarımsal topluluğa sahip (komün) köydür. Köyün ekonomisi kış turizmine dayalı olduğundan kayak, dağ yürüyüşü ve tırmanma gibi sporlar köyde ön plana çıkmıştır. Ayrıca ünlü kayak alanı Dolomiti Superski burada bulunmaktadır. Dünya üzerinde çok az bulunan kırmızı tilki, altın kartal gibi hayvan türlerine ev sahipliği yaparken, doğada çok az görülen bazı bitkiler de bu köyün çevresinde görülmektedir. Nadir görülen bu bitkilerin kopartılması Moena’da yasaklanmıştır.

Moena’nın bilinen diğer bir ismi de Türk bölgesi anlamına gelen "Rione Turchia" olarak bilinir. Yaklaşık 340 yıl önce, II. Viyana Kuşatması sırasında Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın idam kararı verdiği veya ordudan kovulduğu bilinen Hasan isminde bir Osmanlı yeniçerisi, kaçarak canını kurtarmaya çalışmıştır. Lakabı Balaban olan Hasan, kaçarken yaralanmış, dağda bir yerlerde bayılıp atından düşerek yere yığılmış ve bu haldeyken köyün yakınlarında bulunmuştur. Bir sürede bu köyde tedavi olan Balaban Hasan, köylülerin ilgisi ve onun gidecek bir yeri olmaması nedeniyle köyde yaşamaya karar vermiştir. Köylüler de Balaban Hasan’a çabuk alışmıştır. Osmanlı ordusunda çok zorlu eğitimler alan Hasan, bu askerlik bilgilerini köylülere aktarmaya başlamıştır. Bunun ilk meyvelerini Alman derebeylerinin köylerini basmaya geldiklerinde görmüşlerdir. Hasan’dan öğrendiklerini en iyi şekilde uygulayan köy halkı, Alman derebeylerine geçit vermemiştir. Böylece Hasan köyde kahraman olarak görülmüş, fazlasıyla saygı duyulmuş ve El Turco denilmeye başlanmıştır. Balaban Hasan köye o kadar çok etki etmiştir ki Türk adetleri köyde yayılmaya başlanmıştır.

Yıllar geçmiş ve Hasan vefat edince onun ölümüne çok üzülen halk, köyün ortasına bir büstünü yaptırmıştır. O yıldan günümüze her 19-21 Ağustos tarihlerinde “Le Festa Della Turchia” adında Türk Festivali düzenlenmektedir. Bu festival günlerinde köyde her evin balkonuna Türk bayrağı asılmakta ve Türk yemekleri pişirilmektedir. Festivalin ilk gününden son gününe belediye başkanı dahil herkes Türkler gibi giyinmektedir.

Moena köyünün neredeyse hiçbiri Türk değil ve çoğu Türkiye’ye hiç gelmemiş. Köyde yaşayanlar Türk dilini hiç bilmemelerine rağmen, onlara sorulduğunda her zaman Türk olduklarını söylüyorlar ve Türkiye’ye karşı büyük bir sempati duyuyorlar.