AİLE TUTUMLARI VE ÇOCUKLARIMIZ (13.10.2021)

Anne baba tutumları ''demokratik'', ''ilgisiz'', ''baskıcı'', ''aşırı korumacı'', ''aşırı hoşgörülü'', ''tutarsız ve kararsız'', ''mükemmeliyetçi'', ''reddedici'' olmak üzere sekiz başlık altında incelenmiştir.

Bizlerin başta anne – baba ve yakın çevrelerinden de etkilendiği bir süreç “çocuk büyütmekte etkili oluyor,

Bizim toplumumuzda sadece anne – baba büyütmüyor bir çocuğu, babaanne, anneanne, komşu teyze vs.

Çocuk yetiştirmek büyütmek zor zanaattır. Çünkü o bir bireydir ve ailede, çevresinde gördüğü her durumdan etkilenebilir. 0 – 6 yaş çocukların şekil aldığı gördüklerini birebir uygulamaya çalıştıkları bir dönemdir. Burada biz ebeveynlere ve büyüklere çok iş düşmektedir. Çocuklarımızın doğru davranışlarda bulunmasını bekliyorsak önce bizler o doğru davranışları sergilemeliyiz.

!!! Çocuklar tam bir kopyacıdır, sizi yansıtır.

Aile çocuğun bakım ve eğitiminin verildiği ilk yer, kimlik ve kişiliğinin oluşup geliştiği sosyal ve psikolojik bir çevredir.

İnsanı şekillendiren ailedir. İnsanın kendisine ilişkin algılarının toplamı olan benlik kavramı ve benliğine yönelik olumlu ya da olumsuz tutumunu ifade eden benlik saygısı ile aile içi ilişkiler tarafından belirlenmektedir.

Aile Tutumları Nelerdir?

Anne babalar birbirinden oldukça farklı “anne-baba” tutumlarına sahip olabilirler. Bu tutumlardan bazıları çocukların gelişimini desteklerken bir bölümünün ise çocukların gelişimine katkısı olmaz hatta zarar verebilir.

!!! Şimdi birbirinden farklı aile tutumlarına bakalım.

Otoriter Aile Tutumu

Otoriter tutumda ebeveynler çocuğun söyleneni uygulaması için çocuk üstünde güç kullanır ve istedikleri şeyleri güç kullanarak yaptırmaya çalışırlar. Aşırı koruyu tavırlar, denetlemek, devamlı nasihat etmek, bağırıp çağırmak, tehdit etmek, sevgiden mahrum etmek, ceza, maddi ödül otoriter anne babaların sık başvurduğu yöntemlerdir.

İzin Verici Aile Tutumu

İzin verici aile tutumu; çocuğun tüm istek ve taleplerini hiç bir süzgeçten geçirmeden anne-babaların yerine getirmesi olarak ifade edebiliriz. Bazen zor duruma düşmemek için bazen çocuk için bazen de daha iyi olduğunu düşündükleri için ya da kendiişleriyle meşgul oldukları ve bu konu üzerinde fazla düşünmemek için izin verici anne baba tutumu sergilenir.

Aşırı Koruyucu Aile Tutumu

Aşırı koruyuculuk özellikle çocuğun sorumluluk ve haklarını öğrenmesi ve gerekli becerileri kazanmasını engeller. Çünkü aşırı koruyuculuk çocuğun kendi başına yapabileceklerini onun yerine yaparak ve yapmasını engelleyerek çocuğun gelişimini olumsuz etkileyen bir yaklaşımdır.

Bir diğer deyişle aşırı koruyucu tutum çocuğun kendi başına yapması beklenen davranışları anne babanın herhangi bir nedenden ötürü çocuğun yerine yapması. Bu da çocuğun gelişimini olumsuz etkilemekte ve çocuğun bağımlı bir kişilik geliştirmesine yol açmaktadır.

Mükemmeliyetçi Aile Tutumu

Mükemmeliyetçi aile tutumunda çocuğun potansiyeli hesaba katılmadın büyük bir beklenti içine girer ebeveynler. Çocuklarının devamlı kusursuz ve hatasız olmalarını beklerler. Çocuklarıyla onların yapabildikleri yerine yapamadıklarıyla ilgili konuşurlar. Bir diğer deyişle çok az takdir edip yüksek beklenti içinde olurlar. Ayrıca mükemmeliyetçi tutumda çocuğun ilgileri ve istekleri yerine anne babanın ilgi ve istekleri ön plandadır.

İlgisiz Aile Tutumu

Çocuğun olumlu ve olumsuz her türlü davranışına kayıtsız kalmak ilgisiz anne baba tutumudur. Çocuğun çevresine verdiği zararları görmemek ya da çocuğun başarılarını takdir etmemek ilgisiz tutum örnekleridir. İlgisiz anne babalar çocukların yeteneklerini, başarılarını, bilgilerini, isteklerini desteğe ihtiyaç duydukları konuları bilmezler.

Yetkin Aile Tutumu

Ailenin çocuk üstünde güç uygulamadıkları kendi bilgisi ve tecrübeleri kapsamında çocuğun gelişimini olumlu yönde etkileyici tutumlara yetkin aile tutumları denmektedir. Toplumumuzda yetkin anne baba tutumu ile demokratik davranışlar karıştırılmaktadır. Aile sisteminde anne-babaların zorlu görev ve sorumlulukları ile çocukların rolleri görevleri ve sorumluları aynı değildir. Bu nedenle ailesinde anne babalardan beklenen davranışlarla çocuklardan beklenen davranışlar aynı olmayacaktır.

Yetkin tutumda anne baba çocuğu olumlu / uygun iletişim ve disiplin yöntemlerini kullanarak yetiştirir. Olumsuz güç kullanımı yoktur. Anne-baba gücünü çocuğu güçlendirmek ve desteklemek için kullanır. Bu yöntem doğru zamanda çocuğa ve ilişkiye zarar vermeden kullanma ustalığını içerir.

Yetkin tutum aslında günlük yaşamda kullandığımız bir tutumdur. Eşimizle bir konuda karar alırken birbirimizi dinlememiz, ona göre kararlar almamız buna bir örnektir. Yine arkadaşlarımızla, komşularımızla olan problemlerimizi anlaşarak çözmemiz de yetkin bir tutumdur.

Mutfak ???

-Çocuğunuzun yanında eşinizi asla kötülemeyin ve eleştirmeyin; -Eşlerinize olan kızgınlık, kırgınlık eleştiri içeren davranış ve sözlerini çocukların yanında yapmayalım. -Kendi kırgınlığınıza çocuklarımızı ortak etmeyin. -Çocuk anne babanın birbirlerini kötülemesini, eleştirmesini istemez, birbirlerini sevip beğenmesini ister. -Çocuğunuza eşinizle mutlu olduğunuzu söyleyin ve davranışlarınızla da bunu gösterin; Kızgınlık anında annen-baban beni üzmek için yapmadı, kötü bir niyeti yoktu diyebiliriz

Çocuklarınıza sözlerinizle değil davranışlarınızla önek olun; çoğu zaman anne babalar çocuklarına öğüt verirler: şöyle yapmalısın, bu işin doğrusu bu, böyle davranmanı istemiyorum. Çocuk sözlerle anlatılanlardan çok davranışlarınızla vereceğiniz mesajları almaya açıktır.

Kaynaklar :