SON DAKİKA
Hava Durumu

AYAZ ATA NOEL BABA'YA KARŞI 3.1.2019

Yazının Giriş Tarihi: 03.01.2019 09:19

Çarşı yaklaşık bir aydır ışıl ışıl. Mağazaların yanından geçerken vitrinlere baktığımızda kıyafetlerden önce ışıklar gözümüzü alıyor. Bu da yetmiyor yolda yürürken karşımıza birden Noel Baba çıkabiliyor. O meşhur sevecen gülümsemesi ile sizi mağazaya davet ediyor ya da elinize bir broşür sıkıştırıveriyor. Yeni yıla yaklaştıkça her köşe başında bu manzarayı fazlasıyla gördük. Yeni yılın ilk günlerinde ise önce Noel Babalara daha sonra da vitrinlerdeki o göz alan ışıklara veda ediyoruz. Bazıları ise ''ah Batı'nın kültürü'' diyerek sitemle vedasını yapıyor. Peki size bu ışıltıların, bu süslemelerin bir Türk geleneği olduğunu söylesem?

Sizi şuan 2019'un ilk günlerinden alsam eskilere götürsem. Çok eskilere, Eski Türklere kadar...

Eski Türklere yani Orta Asya'ya, Türkistan'a gittiğimizde yerin dibinden gökyüzüne kadar uzayan bir ağaç tasvir edilir. Bu ağaca ''Hayat Ağacı'' diyorlar. Akçam diye bahsettiğimiz bu ağaç sadece bu coğrafyada yetişiyor ve en yüksek yerinde ise Göktanrısı'nın bulunduğuna inanılıyor. Göktanrısı gece ile gündüzü yayıyor yeryüzüne.  21 Aralık'ta en uzun gece meydana geliyor ama 22 Aralık'ta gün ile gecenin savaşı bitiyor ve gün kazanıyor. 22 Aralık ile birlikte günler uzamaya başlıyor. Eski Türkler bu günü  ''yeniden doğuş'' olarak kutluyorlar. Bu önemli günün adına ''Nardugan'' diyorlar. Nar Moğolca ''Güneş'', dugan-togan kelimeleri ise ''doğan'' anlamını taşıyor. Yani ''Doğan Güneş''.

Bu önemli günde Akçamları söküp eve getiriyorlar. Akçamları süsleyip o yıl tanrının onlara verdikleri için teşekkür ediyorlar. Hatta yeni yıldaki dilekleri için ağaca bez veya parlak kumaşlar bağlıyorlar. Ne kadar da bizden değil mi?

 Hatta bir de şu açıdan bakıp konuyu birleştirelim. Yeni bir tarla alındığında tam ortasına bir ağaç dikerler. Bazı yörelerimizde ise dünyaya yeni gelen bebek adına ağaç dikerler. Hatta halı ve kilimlerde bile ağaç motiflerine rastlarız. Ağaç Türkler için her zaman önemli sembollerden biri olmuş. Eski Türkler için kutlu sayılan ağaç dikme ve ağaç süsleme geleneği başka toplumlar tarafından benimsenmiş ve örnek alınmıştır. Bir ağacın insanı sevindirip gülümsetmesi çok eskilerden beri önemli olmuştur. Geleneklerin bilinmesi ve sürdürülmesi de bir o kadar önemlidir.

Batı'nın ağaç ile yakınlaşması uzun yıllar gerektirmiş. Batı'da ağaç süslemeyi ilk olarak 1700'lü yıllarda Almanya'da görüyoruz. Almanya'nın ardından Fransa'ya geçip ardından tüm dünyaya yayılmış.

Peki o kırmızı şirin Noel Baba'ya gelirsek.

Batı kültürüne baktığımızda Noel Baba'nın üzerindeki giysilerden kaftan, çizme ve börk Batı kültürünün o yıllarda kullanmadığı eşyalar. Avrupa erkekleri o yıllarda etekli elbise ve sandalet giyiyorlardı. Pantolon bile Türk icadı. Hatta eski Türk kaya resimlerine baktığımızda Türkler kendilerini hep pantolonlu resmederlerdi.

Türk mitolojisi ile ilgilenenler, eski Türklerde ‘Soğuk Hanı’ olarak bilinen, kış ayazında ortaya çıkan, garibanlara yardım eden biri olarak ünlenen Ayaz Ata'dan bahsederler. Ayaz, tüm Türk coğrafyasında yakıcı soğuk anlamına gelir. ''Ayas'' kelimesi de  aynı zamanda ayışığı demektir. Ayaz ise  açık ve bulutsuz havada Ay'ın gökyüzünde rahatlıkla göründüğü zaman ortaya çıkan soğuk anlamını taşır. Soğuk havaya neden olduğu söylenen Ayaz Ata; Ayas Han, Soğuk Han, Ak Ayas olarak da bilinir. İlk zamanlar Kutsal Baba, Çam Baba ve son olarak Ayaz Ata demişler. Hikayelere göre ona iyiliklerinde eşlik eden kızı, bazı rivayetlere göre de torunu olmuştur. Ona da ‘Ayaz Kız’ ya da “Kar Kızı” demişler. Türk Cumhuriyetlerinde günümüz Nardugan kutlamalarında Ayaz Ata ve Ayaz Kız kostümlerini hala görebilirsiniz. Tatar Türklerinde bir Nardugan manisi günümüz Türkçesi ile şöyle sesleniyor:

Nardoğan, nardoğan,
Nar doğan, ey ev sahipleri,
Kutlu, mübarek olsun,
Ağzınızın tadı bozulmasın;
Malınız mülkünüz çoğalsın,
Taylarınız koşuşsun,
Ekinleriniz bereketli olsun,
Nardoğan, nardoğan.

Şimdi tekrar 2019 yılının ilk günlerine geri dönelim. Yeni yıl ile birlikte vitrindeki ışıklar azalmış, Noel Babalar ise çoktan evine dönmüş.

Ama üzülmeyin, çevrenize çok dikkatli bakın; hala akçamı sırtlayıp evine götüren birini görebilirsiniz. Hatta daha da dikkatli bakarsanız; yeni yılın gelmesiyle görevi bitirmiş, karlar içinde evine dönmekte olan ve size ''Mutlu yıllar!'' diyen Ayaz Ata'yı bile görebilirsiniz.

En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.