Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 tarihinde saat 09.05’te hayata gözlerini yummadan önce son zamanlarını Dolmabahçe Sarayı’nda geçirdi. Ömrünün büyük bir kısmını savaş meydanlarında geçiren Mustafa Kemal Atatürk’ün sağlık sorunları 1936 yılı sonlarında baş göstermeye başladı. 1938 yılı yaz aylarında sağlığı git gide kötüleşen ve deniz tutkusu olan Mustafa Kemal Atatürk, Acar motorunda bir süre kaldı. Savarona yatında geziler yaptı. Doktorların sabit yerde yaşamını devam etmesini istediğinde Dolmabahçe Sarayı’nda hayatına devam ettirilmesine karar verildi. Mustafa Kemal Atatürk’ün 25-26 Temmuz gecesi, Savarona yatıyla Dolmabahçe önlerine getirildi.
ÇOMÜ İnsani ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Mithat Atabay, 3 yıl önce yaptığı arşiv çalışmaları sonucu Mustafa Kemal Atatürk’ün en son Savarona yatına değil, İstanbul teknesine bindiğini tespit etti. Mustafa Kemal Atatürk, Dolmabahçe Sarayı’na deniz yoluyla getirilirken, son kez Savarona yatına değil, İstanbul teknesine bindiği ortaya çıktı.
.jpeg)
Atatürk’ün uzun devam eden yaşamı süresince savaş meydanlarında sağlıksız şartlarda hayatını sürdürdüğünü belirten Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Mithat Atabay, “1936 yılına sonuna gelindiği zaman Mustafa Kemal’in sağlığıyla ilgili problemler kendi göstermeye başladı. 1938 yılı Mart ayında Atatürk’ün ilk defa kriz geçirdiğini biliyoruz. Bundan sonra bu krizi atlattı ve Cumhurbaşkanlığı da bir mesajla halka bunu duyurdu. 1938 yılı yaz ayları Atatürk için sağlığının her gün bozulduğu aylar olmuştu. Özellikle Güney’deki seyahatinden sonra sağlığı hızla bozuldu. Bu süre içerisinde doktorlar kendisinin dinlenmesini istediler. Mustafa Kemal Acar motorunda bir süre kaldı. Daha sonra kendisi için satın alınmış olan Savarona yatında geziler yaptı. Ancak doktorların tavsiyesi üzerine sabit bir yerde yaşamına devam etmesi istendiğinde Dolmabahçe Sarayında hayatına devam ettirmek şeklinde karar verdiler” dedi.
Mustafa Kemal Atatürk’ün 25-26 Temmuz gecesi Savarona yatından Dolmabahçe önlerine geldiğini de ifade eden Öğretim Üyesi Dr. Mithat Atabay, “Ancak Mustafa Kemal’in durumu çok iyi değildi. O yüzden sedye ile taşınması konusu gündeme gelmişti. Ama Mustafa Kemal bunu istemiyordu. O yüzden de daha evvel Acar botuna bulunan koltukla çok rahat ettiği akla geldi ve Acar motorundan o hasır koltuk söküldü ve buraya getirildi. Sonra Mustafa Kemal Savarona yatından İstanbul teknesine bindirildi ve oradan da Dolmabahçe kıyılarına taşındı. Aslında bu yaklaşık olarak 1 dakikayı kapsayan bir gezi olmuştu. Ancak benim yaptığım çalışma ortaya çıkınca İstanbul motoruyla ilgili yada teknesiyle ilgili herhangi bir bilgi yoktu. Yaptığım çalışmada İstanbul teknesinin Mustafa Kemal’in son bindiği deniz aracı olduğunu ortaya koydum. Bu konuda da daha sonra yapılan çalışmalarda kaynak olarak kullandılar. Mustafa Kemal Dolmabahçe Sarayında günlerini geçirmeye başlamıştı. Ancak zaman zaman meydana gelen krizler ve karnında toplanan suyun alınması sonrasında Mustafa Kemal’in her geçen gün hayatının tehlike de olduğu doktorları tarafından ortaya konulmuştur. Mustafa Kemal gerçekten deniz tutkunu olan bir kişiydi. Son ana kadar da denizle iç içe olmuştu. Mustafa Kemal 29 Ekim’de Ankara’ya gitmek istemişti. Ancak 29 Ekim törenlerine gitmesi sağlığı açısından çok tehlikeli görüldüğünden İstanbul’da kalmak zorunda kaldı. Ancak gençler teknelerle Dolmabahçe Sarayı önüne geldiler. O zaman Mustafa Kemal heyecanlandı. Bu heyecanla sonrası bir kriz daha geçirdi ve bu durum ağır geldi. Son krizini ise 9 Kasım tarihinde geçirecek ve 10 Kasım günü saat 09.05’te hayata gözlerine yumacaktır” diye konuştu.
Mustafa Kemal’in denizde çok rahat etmesi, denizciliğe önem vermesi ve son anına kadar da denizle iç içe olması Deniz Kuvvetleri açısından bir ilham kaynağı olduğunu kaydeden Atabay, “Deniz ve denizle iç içe olması Türkiye’nin 3 tarafının denizlerle çevrili olmasıyla da alakası olduğunu söylemek gerekir. Mustafa Kemal vefat ettikten sonra her kesimden halk, öğrenciler, askeri birlikler onu görmek için naaşını önünde son saygıyı göstermek için çaba gösterdiler. Aradan geçen 85 yıl içerisinde Mustafa Kemal’in yaptıkları ve Türk Milleti’ni yeniden hayata kaldırması tüm halk tarafından bugünde saygı ve minnetle anılmaktadır” şeklinde konuştu.
Mustafa Kemal Atatürk’ün Dolmabahçe Sarayı’na deniz yoluyla götürülürken son kez bindiği İstanbul teknesini 1933 yılında da kullandığı ortaya çıktı. İstanbul motoru 1933 yılında Atatürk ile Yugoslavya Kralı ve Kraliçesini taşıdı.
