Yeni düzenleme, geri dönüşümden ihracata kadar otomotiv sektöründe önemli değişiklikler getirirken Türkiye'deki araç sahipleri de hurda teşviki konusunda yeni bir gelişme olup olmadığını araştırıyor.
Hurda araçlarda yeni dönem başladı
Avrupa Birliği'nde kullanım ömrünü tamamlayan araçlara yönelik yeni düzenleme 13 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Ömrünü Tamamlamış Araçlar Tüzüğü kapsamında otomobillerin üretiminden kullanım ömrünün sonuna kadar geri dönüşüm süreçlerinin daha etkin hale getirilmesi amaçlanıyor. Düzenlemeyle birlikte otomotiv sektöründe geri dönüştürülmüş malzeme kullanımının artırılması hedefleniyor. Özellikle plastik, çelik ve alüminyum gibi malzemelerin yeniden ekonomiye kazandırılması için yeni kurallar getiriliyor.
Yeni otomobillerde geri dönüştürülmüş plastik şartı geliyor
Yeni düzenlemenin otomotiv sektörünü doğrudan ilgilendiren maddelerinden biri, araçlarda kullanılacak geri dönüştürülmüş plastik oranına ilişkin hedefler oldu. Buna göre yeni araçlarda kullanılan plastiklerin 2032 yılından itibaren en az yüzde 15'inin geri dönüştürülmüş malzemeden oluşması hedefleniyor. Bu oran 2036 yılından itibaren yüzde 25'e çıkarılacak.
Düzenleme yalnızca plastikle sınırlı kalmayacak. Çelik ve alüminyum gibi metaller için de ilerleyen dönemde geri dönüştürülmüş içerik hedefleri belirlenmesi planlanıyor. Böylece otomobillerin üretim aşamasından itibaren daha fazla geri dönüştürülmüş malzeme kullanılması ve doğal kaynak tüketiminin azaltılması amaçlanıyor.
Hurda araçların ihracatına yeni sınırlama
Tüzüğün dikkat çeken bir diğer maddesi ise kullanım ömrünü tamamlamış araçların Avrupa Birliği dışına gönderilmesine ilişkin oldu. Yeni kurallara göre 2031 yılının ortasından itibaren yalnızca trafiğe çıkmaya elverişli araçların AB dışına ihraç edilmesine izin verilmesi planlanıyor.
Bu düzenlemeyle kullanım ömrünü tamamlamış ve artık trafiğe çıkamayacak durumdaki araçların ikinci el otomobil gibi gösterilerek AB dışındaki ülkelere gönderilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Böylece Türkiye'nin de aralarında bulunduğu üçüncü ülkelere hurda niteliğindeki araçların gönderilmesinin sınırlandırılması gündeme gelecek.
Her yıl milyonlarca araç sistemin içine giriyor
Avrupa Birliği'nde her yıl yaklaşık 10 ila 12 milyon aracın kullanım ömrünü tamamladığı belirtiliyor. Bu nedenle yeni düzenlemenin otomotiv sektörünün yanı sıra geri dönüşüm ve hammadde piyasası açısından da önemli sonuçlar doğurması bekleniyor.
Kullanım ömrünü tamamlayan araçlardan alüminyum, bakır ve nadir toprak elementleri gibi değerli hammaddelerin daha yüksek oranda geri kazanılması hedefleniyor. Böylece hurdaya ayrılan otomobillerin yalnızca atık olarak değerlendirilmesi yerine ekonomik değer taşıyan malzemelerin yeniden üretim sürecine kazandırılması amaçlanıyor.
Türkiye'de hurda araç teşviki çıkacak mı?
Türkiye'de ise uzun süredir hurda araç teşviki beklentisi bulunuyor. Daha önce uygulanan teşviklerde kullanım ömrünü tamamlayan araçlarını trafikten çeken vatandaşlara yeni otomobil alımında ÖTV avantajı sağlanmıştı. Bu nedenle eski aracını hurdaya ayırarak sıfır otomobil almak isteyen milyonlarca araç sahibi yeni bir düzenleme yapılmasını bekliyor.
TBMM'ye geçmiş dönemlerde hurda araç teşvikine ilişkin çeşitli teklifler sunulmasına rağmen mevcut metinde Türkiye'de yeni bir hurda araç teşvikinin yürürlüğe girdiğine ilişkin bir karar bulunmuyor. Avrupa Birliği'nin aldığı son karar da doğrudan Türkiye'de ÖTV indirimi veya hurda teşviki anlamına gelmiyor. Türkiye'deki araç sahiplerinin hurda teşviki beklentisi açısından yeni bir yasal düzenleme yapılması gerekiyor.