Çanakkale’de günlük yaşamın vazgeçilmez noktalarından biri olan Halk Bahçesi, yalnızca ağaçları, yürüyüş yolları ve dinlenme alanlarıyla değil, geçmişten bugüne uzanan hikâyesiyle de dikkat çekiyor. Kent merkezinde bulunan ve vatandaşların gün içinde soluklandığı bahçe, yıllar önce bugünkünden çok farklı bir görünüme sahipti.
Çanakkale’nin tarihî geçmişine ilişkin aktarılan bilgilere göre Halk Bahçesi’nin hikâyesi, kentte yaşamış olan Calvert ailesinin arazisine dayanıyor. Geçmişte “Calvert Bahçesi” ve “İngiliz Bahçesi” olarak da anılan alan, zaman içerisinde geçirdiği değişimle Çanakkale halkının ortak kullanımına açıldı.
Bir zamanlar çok daha geniş bir araziydi
Bugün kent merkezinde yeşil dokusuyla öne çıkan Halk Bahçesi’nin geçmişte çok daha geniş bir araziye yayıldığı aktarılıyor. Tarihî kaynaklarda yaklaşık 150 dönümlük bir alanı kapsadığı belirtilen bahçenin, deniz kıyısından Sarıçay’a kadar uzandığı ifade ediliyor.
Calvert ailesinin yaşadığı dönemde bahçede meyve ağaçlarının, çeşitli bitkilerin, havuzların, çeşmelerin ve yürüyüş yollarının bulunduğu belirtiliyor. Günümüzde yoğun kent yaşamının ortasında kalan yeşil alanın geçmişteki bu görünümü, Çanakkale’nin yıllar içinde nasıl değiştiğini de gözler önüne seriyor.
Halk Bahçesi’nin hikâyesi Troya’ya uzanıyor
Bahçenin geçmişini ilgi çekici kılan ayrıntılardan biri de Calvert ailesinin üyelerinden Frank Calvert’in arkeoloji çalışmalarıyla tanınması. Troas bölgesinde araştırmalar yapan Calvert, Troya’nın bulunduğu Hisarlık Tepesi’nin arkeoloji tarihindeki önemli isimlerden biri olarak biliniyor.
Alman arkeolog Heinrich Schliemann ile kurduğu ilişki ve bölgedeki araştırmalarıyla öne çıkan Frank Calvert’in hikâyesi, Halk Bahçesi’nin geçmişini yalnızca bir yeşil alanın tarihi olmaktan çıkarıyor. Böylece bugün kent merkezinde dinlenmek için kullanılan bahçe, Çanakkale’nin arkeoloji geçmişiyle de kesişiyor.
Özel bahçeden halkın kullanımına
Calvert ailesiyle özdeşleşen bahçenin tarihindeki önemli dönüm noktalarından biri, alanın kamusal kullanıma açılması oldu. Tarihî anlatımlarda, arazinin kamulaştırılmasının ardından Halk Bahçesi’nin 1938 yılında kent halkının kullanımına sunulduğu belirtiliyor.
Bu dönüşümle birlikte bahçe, Çanakkalelilerin günlük yaşamında önemli bir yer edinmeye başladı. Yıllar boyunca buluşmaların, yürüyüşlerin, dinlenme molalarının ve çocukluk anılarının adreslerinden biri hâline geldi.
Kuşakların anılarını taşıyor
Halk Bahçesi, zaman içinde yalnızca yeşil bir alan olmanın ötesine geçerek kentin sosyal yaşamının da parçalarından biri oldu. Bahçede geçirilen çocukluk günleri, ailelerle yapılan gezintiler ve geçmiş yıllardaki etkinlikler, alanı farklı kuşaklar için anlamlı kıldı.
Bugün ağaçların altında dinlenen, yürüyüş yapan ya da bahçenin içinden geçerek yoluna devam eden pek çok kişi, bu alanın geçmişteki hikâyesini bilmeden günlük yaşamını sürdürüyor. Oysa Halk Bahçesi, özel bir araziden kamusal alana uzanan dönüşümüyle Çanakkale’nin değişen kent yaşamını yansıtan noktalardan biri.
Her gün önünden geçilen, içinde vakit geçirilen Halk Bahçesi, geçmişten bugüne taşıdığı izlerle Çanakkale’nin kent hafızasındaki yerini koruyor.
