Caiz kelimesini muhtemelen duymuşsunuzdur. TV'de yayınlanan programlarda, kendilerine sorular sorulan bazı hocalar, en basitinden bir konu hakkında yorum yaparken "Caizdir" veya "Caiz değildir" hükmünde bulunabiliyor. Peki caiz ne demek? Yani bağlayıcılığı var mı? Bunu merak etmeniz oldukça normal. O halde caiz değildir demek haram ile aynı kapıya mı çıkıyor? İşte, caiz kelimesinin anlamı.
CAİZ NE DEMEK?
Caiz, Türkçemize Arapçadan geçmiştir. Anlamı, "Mubah, serbest, hoş görülen, uygun olan, yapılmasında sakınca olmayan" şeklindedir. Arapçadaki "Cevaz" kelimesinden türemiştir. İslam hukukundaki yeri ise, bir davranışın, bir uygulamanın din aleyhinde sakıncalı olup olmayışıdır. Eğer bir davranış, İslamiyet açısından herhangi bir aykırılık teşkil etmiyorsa "Caizdir", ediyorsa "Caiz değildir" denilmektedir.
DİYANET CAİZ KELİMESİNİN ANLAMI NEDİR?
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın doğrudan "Caiz" kelimesinin anatomik yapısını irdeleyen nitelikte bir fetvası veya açıklaması bulunmamaktadır. Fakat Türk Diyanet Vakfı'nda bu durum, yani caiz olan şu şekilde açıklanmıştır:
"Câiz kelimesi, genel akid nazariyesi alanında da giderek özel bir anlam kazanmış, özellikle Hanefî ekolü dışındaki hukuk ekolleri gayri lâzım akidleri “câiz akidler” olarak vasıflandırmıştır. Diğer bir ifadeyle “câiz akid” âriyet, vedîa, vekâlet akidlerinde olduğu gibi iki tarafın veya rehin ve kefalet akidlerinde olduğu gibi ilgili tek tarafın dilediğinde feshetme imkânına sahip olduğu akid nevini ifade eder."
CAİZ DEĞİLDİR HÜKMÜ HARAM MI?
Hayır. "Caiz değildir" demek, "Haram" gibi kesin bir hükümde değildir. Hatta vacip ve mendup gibi bağlayıcılığa da sahip değildir. Yani herhangi bir zorunluluğu yoktur. Caiz olanı yapmak veya yapmamak tamamen kişinin kendisine bırakılmıştır.