Ekonomi

Boğaz köprüleri ve otoyollar için 30 yıllık özelleştirme kararı

15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün de aralarında bulunduğu köprü ve otoyollar için özelleştirme sürecinde yeni dönem başladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasını taşıyan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararla birlikte Karayolları Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğunda bulunan bazı otoyol, çevre yolu ve köprülerin özelleştirilmesine ilişkin kapsam genişletildi.

Yeni kararla Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ile Bursa Çevre Otoyolu’nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü özelleştirme kapsam ve programına alındı. Daha önce 2003 ve 2010 yıllarında alınan kararlarla özelleştirme programına dahil edilen köprü ve otoyolların da yeni düzenleme kapsamında birlikte veya ayrı gruplar halinde değerlendirilebilmesinin önü açıldı.

İki Boğaz köprüsü de kapsamda

Özelleştirme kapsamında 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü de bulunuyor.

Kapsamdaki ulaşım ağında KGM Avrupa Otoyolu, KGM Anadolu Otoyolu, İzmir-Aydın Otoyolu, İzmir-Çeşme Otoyolu, Niğde-Mersin-Adana Otoyolu, Adana-Gaziantep Otoyolu, Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu ve Toprakkale-İskenderun Otoyolu ile Bursa ve Gaziantep çevre otoyolları yer alıyor.

Karar yalnızca yolları ve köprüleri değil; bunlara bağlı bağlantı yolları, bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama merkezleri, yük aktarma merkezleri ile diğer mal ve hizmet üretim birimlerini de kapsıyor.

Sözleşme süresi 30 yıl olacak

Karara göre kapsamdaki varlıkların özelleştirilmesinde mülkiyet devri yapılmayacak. İşletme hakkının verilmesi, kiralama, gelir ortaklığı modeli ve mevzuatta yer alan diğer yöntemlerden biri veya birkaçı uygulanabilecek.

Özelleştirme sözleşmelerinin süresi 30 yıl olarak belirlenirken, işlemlerin 31 Aralık 2031 tarihine kadar tamamlanması kararlaştırıldı.

Bu kapsamda köprü ve otoyolların mülkiyeti devlette kalacak ancak ihale ve sözleşme sürecinin tamamlanması halinde işletme hakkı belirlenen süre boyunca özel sektör tarafından üstlenilebilecek.

Özelleştirme tamamlanana kadar KGM işletecek

Süreç tamamlanıncaya kadar köprü ve otoyolların bakım, onarım, işletim ve diğer yükümlülükleri Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilmeye devam edecek.

Özelleştirme sonrasında işletmecilerin üstleneceği bakım, onarım ve işletim yükümlülükleri de KGM tarafından belirlenecek ve denetlenecek.

600 milyon dolarlık gelir tartışması

Kararın ardından köprü ve otoyolların devlete sağladığı gelir de tartışma konusu oldu. Kamuoyuna yansıyan değerlendirmelerde, özelleştirme kapsamındaki iki Boğaz köprüsü ve otoyolların 2025 yılında yaklaşık 600 milyon dolar kazanç sağladığı ve bu tutarın 30 yıllık dönemde 18 milyar dolara ulaşabileceği öne sürüldü.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ise söz konusu hesaba ilişkin açıklama yaparak 600 milyon dolarlık tutarın “kâr değil gelir” olduğunu bildirdi. Bakanlık, yaklaşık 300 milyon dolarlık bölümün bakım, onarım ve yatırım harcamalarından oluştuğunu; buna personel, işletme, yenileme ve diğer maliyetlerin de eklenmesi gerektiğini belirtti. Bu nedenle 600 milyon dolar üzerinden doğrudan 30 yıllık kâr hesabı yapılmasının gerçeği yansıtmadığını ifade etti.

Bakanlıktan “satış değil” açıklaması

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyundaki “köprü ve otoyollar satılıyor” tartışmalarına ilişkin olarak da mülkiyetin devlette kalacağını açıkladı.

Yürütülen çalışmanın kamu varlıklarının mülkiyetinin satılması anlamına gelmediğini belirten Bakanlık, modelin belirli bir süre için işletme hakkının devredilmesini esas aldığını kaydetti. Bakanlık, çalışmayla hizmet kalitesinin yükseltilmesi, bakım ve yatırımların hızlandırılması ve işletme verimliliğinin artırılmasının amaçlandığını bildirdi.

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın 2025 yılı faaliyet raporunda da Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen otoyol ve köprülerin 2010 yılından bu yana özelleştirme kapsam ve programında bulunduğu ve bu varlıklara ilişkin finansal, teknik ve hukuki çalışmaların sürdürüldüğü belirtiliyor.

5 Eylül’de yayımlanan yeni Cumhurbaşkanı Kararıyla birlikte mevcut programa yeni güzergâhlar eklenirken, köprü ve otoyolların 30 yıllık sözleşmeler kapsamında özelleştirilmesine ilişkin sürecin çerçevesi de yeniden belirlenmiş oldu.