Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD), üniversitelerle ve çeşitli akademik kesimlerle 1 yıllık ortak çalışmaların neticesinde ön raporlarını hazırladıkları SAMEKS verilerini 47 aydır kamuoyu ile paylaşıyor. Her ayın son iş gününde kamuoyuna sunulan Satın Alma Müdürleri Endeksi (SAMEKS) Aralık ayı verileri açıklandı. SAMEKS Bileşik Endeksi 2016 yılı Aralık ayında, bir önceki aya göre 3,4 puan azalarak 45,5 puana geriledi. Endekste gözlenen bu azalışta, sanayi sektörünün önceki aya göre 8,7 puan azalış kaydederek 40,8 seviyesine gerilemesi etkili olurken, hizmet sektörü de 50 referans puanının altında seyrine devam etti ve önceki aya göre 1,3 puan azalarak 47,5 puana geriledi. Böylece SAMEKS Bileşik Endeksi, 45,5 puanlık değeriyle 50 referans puanını altında yer aldı ve 2016 yılı Aralık ayında ekonomik aktivitenin önceki aya göre yavaşladığına işaret etti. Bununla birlikte, SAMEKS’in 2016 yılı ortalaması 50,8 puan olurken; bu ortalama, ekonomik aktivitenin yıl genelindeki pozitif seyrine işaret etti.
YILDIZ: SAMEKS Yıl Genelindeki Ortalamasıyla Olumlu Bir Tablo Sunuyor
MÜSİAD Çanakkale Şube Başkanı Ali Osman Yıldız Aralık ayı SAMEKS verilerine ilişkin yaptığı açıklamada şunları kaydetti: “Genel anlamda yılın sonuna yaklaşırken mevsimsel olarak üretim ve siparişlerin yavaşlaması, stoktan kullanımın ise artması beklenir. Beklentilere uygun şekilde, Aralık ayında SAMEKS Bileşik Endeksi 3,4 puan azalarak 45,5 puana geriledi ve 2016 yılını 50 referans değerinin altında kapattı. Bu düşüşte sanayi sektöründe gözlenen 8,7 puanlık sert düşüş etkili olurken, hizmet sektöründe de Temmuz ayında başlayan durgunluk Aralık ayında da etkisini sürdürdü. Her ne kadar önceki çeyrek ortalamasının üzerinde olsa da, böylece yılın son çeyreğini 48,6 puan ortalamasıyla kapatan SAMEKS Bileşik Endeksi, bu döneme ait büyüme rakamları için olumsuz bir tablo sunuyor. Buna karşın SAMEKS, yıl genelindeki 50,8 puanlık ortalamasıyla ekonomik aktivitedeki canlılığa işaret ediyor. Yılın ikinci yarısında yaşanan siyasi hareketlenmelerin işletmeleri olumsuz etkilediği görülmekle birlikte, iç talebi artırmaya yönelik alınan tedbirlerin önümüzdeki dönemden itibaren ekonomik aktiviteye olumlu yansıması bekleniyor. Nitekim Ekim ayında sanayi üretiminin aylık bazda %3,7, yıllık bazda ise %2,0 oranında artmasının yanı sıra; Aralık ayına ait imalat sanayii kapasite kullanımının yüzde 76,5’e yükselmesi de ekonomik aktivitenin toparlandığının bir göstergesi.”
Sanayi Sektörü Önceki Yıla Göre Canlılığını Sürdürdü
SAMEKS Sanayi Endeksi, 2016 yılı Aralık ayında, bir önceki aya göre 8,7 puan azalarak 40,8 seviyesine geriledi. Satın Alım (15,0 puan), Üretim (11,9 puan) ve Yeni Sipariş (8,7 puan) alt endekslerinde gözlenen azalışlar, sanayi sektöründeki yavaşlamanın en önemli belirleyicileri oldu. Böylece SAMEKS Sanayi Endeksi Aralık ayında 50 referans puanının altına geriledi ve sektörün önceki aya göre yavaşladığına işaret etti. Bununla birlikte, SAMEKS Sanayi Endeksi’nin 2016 yılı ortalaması 52,5 puan olurken; bu ortalama, sanayi sektörünün önceki yıla göre canlılığını sürdürdüğüne işaret ediyor.
Hizmet Endeksi yavaşladı
SAMEKS Hizmet Endeksi; 2016 yılı Aralık ayında, bir önceki aya göre 1,3 puan azalarak 47,5 değerine geriledi. İş Hacmi (3,7 puan) ve Nihai Mal Stoku (1,9 puan) alt endekslerinde gerçekleşen azalışlar, hizmet sektöründe gerçekleşen yavaşlamanın en önemli belirleyicileri oldu. Böylece SAMEKS Hizmet Endeksi Aralık ayında 50 referans puanının altında kaldı ve sektörün önceki aya göre yavaşladığını gösterdi.
TÜRKİYE EKONOMİSİ
TÜİK, ulusal hesaplar konusunda AB yönetmeliklerine uygun olarak yaptığı revizyon çalışmaları tamamladı ve dönemsel Gayrisafi Yurtiçi Hasıla, ESA 2010'a uygun olarak üretim, harcama ve gelir yöntemiyle yeniden hesapladı. Yeni hesaplama yöntemine göre 2015 yılı büyümesi %6,1 olurken, bu döneme ait kişi başına GSYH cari fiyatlarla 29,885 TL, ABD doları cinsinden ise 11,014 dolar olarak hesaplandı. 2016 yılının ilk ve ikinci çeyreğindeki büyüme hızları %4,5 olarak revize edildi.
Dış ticaret açığı ve ithalat arttı, ihracat azaldı
2016 yılı Ekim ayında ihracat, önceki yılın aynı ayına göre %3,0 azalarak 12,8 milyar dolara gerilerken, ithalat ise %0,5 artarak 17,0 milyar dolar olarak gerçekleşti. Böylece Ekim ayında dış ticaret açığı %13,2 artarak 4,2 milyar dolara yükseldi.
Cari açık piyasa beklentisine paralel olarak açık verdi
2015 yılı Ekim ayında 343 milyon dolar düzeyinde gerçekleşen cari işlemler açığı, bu yılın aynı ayında ise piyasa beklentilerine paralel olarak 1,7 milyar dolar açık verdi. Böylece cari açık yıllıklandırılmış bazda 33,8 milyar dolara yükseldi. Ocak-Ekim dönemine ait cari işlemler dengesi ise önceki yılın aynı dönemine göre %6 artarak 26,5 milyar dolar açık verdi.
Sanayi üretimi piyasa beklentilerinin üzerinde
2016 yılı Ekim ayında sanayi üretimi, bir önceki aya göre, beklentilerin bir miktar altında kalsa da %3,7 oranında arttı. Bu dönemde yıllık bazda da %2,0 artış kaydeden sanayi üretimi, bu performansıyla piyasa beklentilerini aşmayı başardı. Böylece Türkiye ekonomisinde sanayinin çarkları, bir aylık aradan sonra yeninden hızlandı.
İşsiz sayısı 3 milyon 523 bin kişi
Türkiye genelinde işsiz sayısı 2016 yılı Eylül döneminde önceki yılın aynı dönemine göre 420 bin kişi artarak 3 milyon 523 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 1 puanlık artış ile %11,3 seviyesinde gerçekleşmişti. Bu dönemde tarım dışı işsizlik oranı 1,3 puanlık artış ile %13,7 olarak tahmin edildi. İstihdam oranı ise değişim göstermeyerek %46,8 oldu. Hatırlanacağı gibi Orta Vadeli Program’da 2016 yılı için öngörülen işsizlik oranı %10,2’den %10,5’e revize edilmişti. Eylül ayına ilişkin işsizlik oranının %11,3’e ulaşması, OVP’de öngörülen yılsonu işsizlik oranının gerçekleşmesi için önemli ölçüde engel oluşturuyor.
Enflasyonda düşüş devam etti
2016 yılı Kasım ayı tüketici fiyatları, aylık ve yıllık olarak beklentilerin altında artış kaydetti. Aylık olarak %0,52 düzeyinde gerçekleşen tüketici fiyatları artışı, yıllık bazda da %7,0 olarak gerçekleşti. Böylece manşet enflasyonda Ağustos ayında başlayan düşüş Kasım ayında da devam etti. %7,0’lık Kasım ayı enflasyonu, %7,5’lik yılsonu OVP hedefi için olumlu bir tablo sunuyor.
DÜNYA EKONOMİSİ
Küresel ekonominin 2016 yılı Aralık ayındaki en önemli gündem maddesi, FED’in faiz artırımı ve OPEC’in üretimi kısma kararının ardından petrol fiyatlarının seyri oldu.
FED 2017 faiz artırım beklentisini 3’e yükseltebilir
Başkanlık seçimlerinden Donald Trump’ın galip çıkmasıyla birlikte Aralık ayında faiz artırmasına kesin gözüyle bakılan FED, piyasaları şaşırtmayarak yılın son toplantısında politika faizini 25 baz puan artırdı. Bu artışla birlikte, politika faizi aralığı 0.25 % - 0.50 % seviyesinden 0.50% - 0.75% seviyesine yükselirken; FED, 2016 yılını (hedeflediği 4 faiz artışı yerine) 1 faiz artışı yaparak kapatmış oldu. Ayrıca FED’in 2017 yılı için 2 olan faiz artırım beklentisinin 3’e yükseltildiğine dair kuvvetli işaretler bulunuyor.
OPEC üyelerinin yeni üretim kotalarıyla ilgili kararları fiyatları etkileyecek
Yılın son ayında küresel ekonominin bir diğer gündem maddesi petrol fiyatları oldu. OPEC’in, 30 Kasım’da düzenlediği toplantının ardından petrol üretiminin günlük 1,2 milyon varil düşürülmesi konusunda anlaşmaya varmasıyla birlikte, Brent türü petrolün varil fiyatında tedrici bir artış gözlendi. Nitekim 30 Kasım itibariyle 46 dolar seviyesinde olan Brent türü petrol, kararın ardından hızlı bir şekilde yükseldi ve 23 Aralık itibariyle 55 dolar seviyesinden işlem gördü. Önümüzdeki dönemde OPEC üyesi ülkelerin yeni üretim kotalarına uyup uymayacaklarına dair gelişmelerin fiyatlar üzerinde hareketlilik yaratmaya devam etmesi bekleniyor.