Türkiye’nin en önemli zeytin üretim merkezlerinden biri olan Çanakkale, son yıllarda zeytinliklerin madencilik ve inşaat projelerine açılmasına yönelik yasal düzenlemelerle karşı karşıya. TBMM'den geçen ve zeytinlik alanların madencilik faaliyetlerine devrini kolaylaştıran düzenlemeler, başta Çanakkale olmak üzere ülke genelinde zeytin üreticileri ve çevrecilerin tepkisini çekiyor.
Çanakkale Zeytin yağı ve Zeytin Üreticiler Derneği başkanı Cem Murat Erdilek Kaleninsesi okuyucularına üretici açısından çıkacak kanuna ilişkin düşüncelerini paylaştı.
TBMM’de oylamaya girecek olan “Madencilik Yasası” hakkında ne düşünüyorsunuz?
Mevcut şartlardaki maddelere karşıyım ama maden işletmeleri için şartları daha zorlaştıracak ve detaylı planlı projelendirilebilir maddeler olsaydı ve maddeleri açıkça belirtilmiş bir kanun olsaydı düzgün çalışabilirdi. O zaman kimse karşı olmazdı. Maden İşletmelerine kamulaştırmayı zorlaştırıcı koşulların gelmesi gerekirdi. Ayrıca proje sonrası bölge rehabilitasyonu zorunlu tutulmalı. Şu an kanun maddelerinde detaylı bir plan yok. Ucu her şeye açık görünüyor
“Zeytin Ağaçları taşınabilir”
Çok tartışmalı diğer konu ise zeytin ağaçlarının taşınması, sizce nasıl olur?
Zeytin ağaçları taşınabilir, bu konu gereğinden fazla çarpıtılıyor. Zeytin ağaçları taşınabilir demekle olmaz. Ancak kanun maddelerindeki eksik olan şey; taşınması muhtemel ağaçlar için taşıma alanı projelendirilmesi şartı var mı, nasıl taşınacak, nereye taşınacak, kim taşıyacak, zarar gören çiftçilerimizin zararları ne şekilde karşılanacak, çevreye verilen sosyo - ekonomik zararlar nasıl tazmin edilecek? Bu konular, hazırlanan maddelerde açık şekilde yer almıyor. Bu da maden işletmeleri için fırsat yaratıyor. Yer altı kaynaklarının kullanılması gereklidir ancak bu kaynakların hangi şartlarda kullanılabileceğinin detayları ile açıklanmalı ve kanunda açıkça belirtilmelidir aksi uygulamaların olduğu takdirde detaylı ve ağır cezai uygulamalar kanunda açıkça belirtildiği takdirde bu kanuna karşı değilim.
Zeytinliklerin kamuya açılması sizce doğru mu?
Bugün çoğu sahillerde kuzeyden güneye vaktinde kamuya açılmış zeytinliklerin olduğu yerlere yazlık yaptırılmıştır. O zamanlarda keşke buna engel olunabilseymiş. Bu kıyı bölgelerindeki yazlıklar ve evler olan çoğu alan zeytinliklerden oluşuyor çünkü.
“Tarım yasası çıkarılmalı”
Çanakkale’de Zeytin üreticileri ne diyor peki?
Çanakkale’de Zeytinliklerin çoğu hisseli ve bölünmüş durumda. Bu da büyük problem yaratıyor. 100 dönüm zeytinlik varsa orası satışlarla bölünerek küçülüyor, alan kişi de bir iki dönüm zeytinlik alanla ilgilenmiyor. Burada olması gereken aslında “Tarım Yasası”. Bu tarım yasası ile tarım arazisi ve zeytinlik sahibi isen bu yasaya göre hareket edersin. Bu alanları bölünmemesi lazım. Tarımdan ve Zeytinlikten kazanç sağlamak için en az 100 dönüm olması gerekir çünkü.
Ayrıca zeytin ve zeytin yağı üreticilerimiz ürünlerimizde fiyat düşüşlerinden ve masrafların artmasından dolayı oldukça umutsuz durumdadır, bu tip kanunlardan önce çiftçimize olumlu yansıyacak kanun ve kararnamelere öncelik verilmelidir. Zeytin ağacının taşınıp taşınmadığından önce bu enflasyon ortamında yağ fiyatlarının 1 senede neden yarıya düştüğünü tartışıp üreticilerimize nasıl destek olabiliriz ona destek olmamız lazım.
Gökçeada’ya özgü olan Ladolia Zeytin Ağacı ise maden çalışmaları kapsamında tehlikede mi değil mi Gökçeada Belediye Başkanı Bülent Ecevit Atalay’a sorduk. Türkiye’de sadece Gökçeada’da yetişen Ladolia Zeytin türü için Ecevit; tarıma dayalı her üretim sürecinde sıkı takipte olduklarını belirtti.
Gökçeada’daki maden faaliyetleri ne durumda?
Çanakkale’de özellikle Bozcaada ve Gökçeada da maden faaliyetleri için gereken ruhsat, iskân ve izinlerin tamamını Gökçeada Belediye Başkanlığı verir. Dolayısı ile bu makamdan izinsiz bir işlem yapılması mümkün değil. Şu an maden çalışmaları tamamen bizim takibimizde ilerlemektedir.
Yeni çıkacak kanun hakkında düşünceleriniz nedir?
Bu kanunda zeytinliklerin iskana dönüşebileceği, suistimale açık noktalar var. Zeytin ağaçlarımız bizim için çok önemli, bu kanun zeytini talan etmeye dayalı. Allah herkesin yardımcısı olsun. Doğamızı korumak hepimiz için önemli.
Ladolia Zeytin ağaçları için çalışmalarınız ne durumda?
Bu adaya özgü yetişen bu zeytin türü için bilinçli ve organik tarıma dayalı projemiz kapsamında özen gösteriyoruz. Hatta üretimi önümüzdeki 5 yıl içinde 5 kat artırmayı planlıyoruz.
“Zeytin taşıma işlemine izin vermiyoruz”
Yeni uygulamada zeytin taşıma daha yaygın hale gelecek görünüyor. Siz ne diyorsunuz?
Zeytin taşımak için yapılan yanlış uygulamaları var. Biz Gökçeada’da buna izin vermiyoruz. Zeytini taşıyıp o alanı imara açılması suistimali doğuruyor. Eskiden yapılmış bu uygulamalar hep. Ancak burada çok eski ve Kadim ağaçlar var. Bu tarz ağaçlar taşınırsa o alanın ekolojik dengesi bozulabilir. Bu nedenle buna olumlu bakmıyorum.