Açıklamada; “Sürdürülebilir sağlık hedeflerinin geliştirilmesi bizim mesleki hedef ve görevimizdir. Bunu başarmamıza aracılık edecek olan ise mesleki örgütlülüğümüzdür. Tüm meslektaşlarımızın 12 Mayıs hemşireler günü ve haftası kutlu olsun.”denildi.
Açıklamada şu ifadeler yer aldı; “Uluslararası Hemşireler Birliği ICN, 2019 bildirgesinde hemşirelere büyük sorumluluklar yükleyerek şöyle diyor: Sağlık hizmetlerinin erişilebilirliğinin geliştirilmesinde, sağlıkta insan merkezli yaklaşımın etkinleştirilmesinde, etkili sağlık politikalarının planlanması ve yürütülmesinde etkili bir ses olabilirler.TC 5634 sayılı kanununa 25 nisan 2007 tarihinde yaptığı değişiklik ile HEMŞİRE ünvanını lisans düzeyinde eğitim almış bireylere verir ve ‘’kadın’’ ibaresini kaldırarak cinsiyet ayrımını sona erdirir. Böylece hemşirelik fakülte ve yüksek okullarına erkek öğrenciler de alınmaya başlanır. hemşirelik tanımını da şöyle yapar: Her ortamda bireyin ailenin ve toplumun sağlıkla ilgili hemşirelik girişimleri ile karşılanabilecek ihtiyaçlarını belirlemek ve hemşirelik tanılama süreci kapsamında belirlenen bakımı planlamak, uygulamak, denetlemek ve değerlendirmek, hekim tarafından acil durumlar dışında verilen yazılı tedavileri uygulamaktır.
Hemşireliğin tarihsel geçmişi, bugünü ve geleceği bu sorumluluk ve değerleri taşımaya yeterli birikime sahiptir. Fakat yoğun çalışma koşulları, özlük hakları, örgütlülüğün etkin kullanılamaması gibi sorunlar. Bu sorumluluğu almayı zorlaştırabilir. Kurumların ve tanımların yüklediği bu sorumluluk ve değer için tarihsel olarak hemşirelik nasıl evrilir?
Tarihte kadınlar bakım ve tedavi verenler olarak bakıcı, ebe, hemşire olarak adlandırılmışlardır. 18 ve 19 yy.da aydınlanma çağının gelişmeleri ile farklı yapılanmaya giden ülkelerin dünya savaşlarında uygulanan hastabakıcılık zamanla kurumsal bir kimliğe dönüşür. 1. Dünya savaşında 36 bin kadın, 2. Dünya savaşında 68 bin kadın, hemşire olarak yaraları sarmaya çalışmış olmalarına rağmen onların bu varlıkları tarih sayfalarında ya yok sayılmış yada küçümsenmiştir. Cynthia Enloe bu durumu onların yoksul sınıflardan gelmelerine bağlar. 1854-1856 Kırım savaşında İngiliz soylusu Florence Nightingale ve 38 kişilik ekibinin başarıları modern hemşireliğin başlangıcını oluşturur, doğum günü olan 12 Mayıs hemşirelik haftası olarak kutlanmaya başlanır.
Osmanlı İmparatorluğunun son dönemleri ve T.C nin kuruluş yıllarında ise karşımıza Kızılay Hemşiresi olarak Balkan harbinde gönüllü çalışmış olan Safiye Hüsayin Elbi çıkar. Çanakkale savaşını ise şu sözlerle dile getirmektedir: Çanakkale’de uzun müddet kaldım. Çanakkale’de savaş başladığında Alman Salibiahmer (Alman Kızılhaçı) ile bizim Hilal-i Ahmer Cemiyeti birleşmiş, Reşit Paşa vapurunu hastane gemisi yapmıştık. Ben bu geminin hasta bakıcısı olmuştum.’
Avrupa’da eğitim görmüş, İngilizcesi oldukça iyi olan Safiye Hüseyin, savaş sonrasında meslek gelişimi için bir çok yayını Türkçe’ye kazandırmış ve oldukça fazla ülke ziyareti gerçekleştirmiştir. Kendisi ‘Mesleki Nitelik Kod’larını o zamanlar belirlemiş ve bu özellikleri barındıran bir lider olmuştur. İlk hemşirelik okulu olan ‘Kızılay Hemşirelik Okulu’un kurucuları arasında yer almaktadır. Ayrıca Yeşilay Cemiyetin’in ilk üyesi ve Türk Kadınlar Derneğinin kurucularındandır. 1921den beri her sene verilen Florance Nigthingale Madalyası’nı kazan ilk ve tek Türk kadınıdır. Bunun dışında kendisi yurt dışından hizmetleri için çeşitli madalyaların sahibi olmuş, bu şerefi Türk Hemşirelik Tarihine yaşatmıştır.
Ülkemizde hemşirelik meslek eğitimi ise uzun yıllar farklı uygulamalar ile değişik aşamalar kaydedip, günümüzde oldukça etkili bir düzeye kavuşmuştur. 1842 de ebelik kursları ile başlayan eğitim hemşirelik liseleri ile devam eder. Orta okul mezunlarını alan meslek liseleri önce üç yıl sonra dört yılda mezun verir. Bu liselerden ergen yaşta mezun olan kızlar ülkenin her köşesindeki sağlık ocaklarında genellikle tek başlarına hem ebe, hem hekim, hem de eğitici olurlar. Sağlık alanında yaşanan herhangi bir başarıdan bahsederken ise hemşirenin adı hiç geçmez. Hemşire Leyla Şimşek Rathke’nin araştırmasında söylendiği gibi; ‘’biz insan hayatıyla birebir iç içeyiz. Ama işte karşımızdaki insanlar nedense hiçbir zaman hemşireleri pek iyi gözle görmüyorlar. Hep, her zaman böyle olmuştur. Nedendir bilmiyorum…Başka bir sağlık çalışanına bakış ile hemşireye bakış açısı farklı. Aslında biz daha çok çalışıyor ve daha yoğun oluyoruz.’’ Kadın emeğinin görünmezliğinin evle sınırlı olmadığını hemşirelik mesleği ile bir kez daha gördüğümüzü ekliyor.
Hemşirelik eğitim seviyesinin fakülte düzeyine ulaştığı günümüzde hemşire; görünürlüğünü halkın gözünde çok az da olsa arttırmışken hala sağlık ekibi içinde kendi hakları konusunda karar veren olamamakta ve emeğinin karşılığını alamamaktadır. Sağlık ekibinin en kalabalık üyesi olmasına rağmen ( 500 bin sağlık personeli, 161.452 hemşire) yönetimde söz hakkı en son olan hatta hiç olmayan, hasta ile en çok beraber olan ekip üyesi olmasına rağmen sağlık sonuçlarındaki başarısı hiçbir zaman dillendirilmeyendir. Yaşanan sorunlarda oran hemşire aleyhine olmasına rağmen görünen o değildir. 2015- 2017 döneminde 431 sağlık çalışanı intihar etmiş bunların 180’i hemşiredir, haber de neredeyse hemşirenin adı geçmez. Yine sağlık alanında yaşanan şiddet mağdurlarının çoğunun hemşireler olduğu tespit edilir ama adı en az geçen onlardır. Tüm meslek üyeleri olarak gücümüzün farkına varmalı ve bu gücü sorunlarımızın çözümünde kullanmalıyız. Bu güç hem mesleğimizin hem de toplumsal gelişmemizin itici gücü olmalıdır. Sürdürülebilir sağlık hedeflerinin geliştirilmesi bizim mesleki hedef ve görevimizdir. Bunu başarmamıza aracılık edecek olan ise mesleki örgütlülüğümüzdür. Tüm meslektaşlarımızın 12 Mayıs hemşireler günü ve haftası kutlu olsun.”
HAVVA PORTAKAL